فصلنامه پیشرفتهای نوین در مدیریت آموزشی

فصلنامه پیشرفتهای نوین در مدیریت آموزشی

طراحی الگوی رهبری پژوهشی در سازمان‌های آموزشی: بارویکرد داده بنیاد

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان
تقی اکبری 1
محسن نوبخت 2
رضا طاعتی محمود آباد 3
1 دکتری علوم تربیتی، دانشکده علوم تربیتی و روانشناسی، دانشگاه محقق اردبیلی، اردبیل، ایران
2 استادیار گروه علوم تربیتی و روانشناسی، دانشگاه فرهنگیان اردبیل، اردبیل، ایران
3 دانشجوی دکتری علوم تربیتی، دانشکده علوم تربیتی و روانشناسی، دانشگاه محقق اردبیلی
10.22034/njournal.2026.565281.1085
چکیده
مقدمه و هدف: رهبری در پژوهش به یکی از مهم‌ترین مسائل در حوزه مدیریت سازمان‌ها و آموزش تبدیل شده است. با توجه به رشد دانش و توسعه تحقیقات نقش رهبری پژوهشی در آموزش عالی نیز روز به روز پررنگ‌تر شده است. پژوهش حاضر با هدف طراحی الگوی رهبری پژوهشی در سازمان‌های آموزشی انجام شده است.
روش‌شناسی پژوهش: این پژوهش به لحاظ شیوه اجرا کیفی و از نظر هدف، بنیادی است. و با استفاده از رویکرد نظریه‌ داده بنیاد به شیوه استراوس و کوربین انجام شده است. جامعه هدف مدیران و اساتید با تجربه در حوزه آموزش عالی جمهوری اسلامی ایران بودند. نمونه‌گیری استفاده شده در این پژوهش، به شیوه نمونه‌گیری نظری بود. منبع اصلی جمع‌آوری اطلاعات انجام مصاحبه نیمه سازمان یافته و تا زمان رسیدن به اشباع نظری انجام می‌شد. در مجموع 14مصاحبه انجام شد. به منظور اعتبار بخشی به داده‌ها از سه روش موقعیت محقق، مثلثی کردن و ممیزی کردن توسط یک داور استفاده شد. پس از جمع‌آوری اطلاعات، کدهای مربوط به مصاحبه‌های مکتوب با استفاده از روش کدگذاری در سه مرحله کدگذاری باز، محوری و انتخابی تحلیل شدند. و مدل رهبری پژوهشی در سازمان‌های آموزشی طراحی گردید.
یافته‌ها: یافته‌ها نشان می دهدعوامل موثر بر رهبری پژوهشی در سازمان‌های آموزشی (آموزش عالی) با 81 کد و در 8 مقوله و 6 طبقه پدیده محوری، عوامل علی، عوامل زمینه‌ای، عوامل مداخله گر، راهبردها و پیامدها مطابق رویکرد سازماندهی و طبقه بندی شد. این 8 مقوله شامل ابعاد انگیزشی، داشتن چشم انداز و هدف گذاری، مهارت‌های پژوهشی، منابع و زیرساخت‌ها، هم افزایی علمی و سازمانی، توسعة رفتارهای پژوهشی، تیم‌سازی ومدیریت تیم و ارتقای فکری در رهبری پژوهشی مؤثر هستند.
بحث و نتیجه‌گیری: با توجه به نتایج الگوی رهبری پژوهشی در سازمان‌های آموزشی، این الگو می تواند با ارتقای فکری رهبران پژوهشی به تسهیل دانش و ارتقای فکری رهبران کمک کند و از هدر رفت منابع جلوگیری کرده و به غنای فکری سازمان‌های پژوهش محور کمک کند
کلیدواژه‌ها
رهبری
پژوهش
رهبری پژوهشی
سازمان های آموزشی
Galimova, E., & Halmetov, T. (2022). The main directions of university professors' research-oriented activity. ARPHA Proceedings, 5, 445-456.‏
Ghasemi,E. and Taqavi,H. (2025). Students, Research Leaders of the Second Step of the Islamic Revolution: Modeling the Transition from Research to Leadership. Strategic Research of the Second Step of the Islamic Revolution, 1(1), 29-51.[In Persian]
‏ He, C., Wu, J., & Zhang, Q. (2020). Research leadership flow determinants and the role of proximity in research collaborations. Journal of the Association for Information Science and Technology, 71(11), 1341-1356.
He, C., Wu, J., & Zhang, Q. (2021). Characterizing research leadership on geographically weighted collaboration network. Scientometrics, 126, 4005-4037
Hildebrandt, M. G., Kidholm, K., Pedersen, J. E., Naghavi-Behzad, M., Knudsen, T., Krag, A., ... & Brixen, K. (2022). How to increase value and reduce waste in research: initial experiences of applying Lean thinking and visual management in research leadership. BMJ open, 12(6), e058179.‏
Izadi ,H., Khosravipour,B., Savari,M. (2022). Analysis Factors affecting Research Self-efficacy among graduate students, Journal of Geography and Human Relations, 4(3), 75 94. magiran.com/p2404416[In persian]
Jackson, J., Neba, A., Viney, C., Mtwisha, L., de-Graft Aikins, A., Mitchell, A., ... & Outtara, K. (2022). Pathways to research leadership for early career researchers in Africa: a potential role for African and global funders. South African Journal of Higher Education, 36(2), 151-172.
Jones, N., Atterbury, K., Byrne, L., Carras, M., Brown, M., & Phalen, P. (2021). Lived experience, research leadership, and the transformation of mental health services: building a researcher pipeline. Psychiatric Services, 72(5), 591-593.
Khan, M. A.; Ismail, F. B.; Hussain, A., & Alghazali, B. (2020). The interplay of leadership styles, innovative work behavior, organizational culture, and organizational citizenship behavior. SAGE Open, 10(1), 1-16.
Le Nguyen, C., Parry, S., & Hayden, M. (2023). The state of discipline-based research cultures at two leading research-oriented universities in Vietnam. Asia Pacific Journal of Education, 43(1), 36-49.
Mahmoudi,M.K., Salehi,M.,Taghvaei Yazdi,M. (2021). Knowledge-based leadership and scientific authority in medical universities; A review study, Clinical Excellence, 11(1), 43-53. magiran.com/p2281202 ‏
Manyika, J., Chui, M., Miremadi, M., Bughin, J., Woetzel, J. R., Mohr, P., & Labaye, C. (2021). The Future of Work: A Look at Jobs, Skills, and the Workforce in the Era of AI. McKinsey Global Institute.
Mousavi, F. (2021). Extraction of Components and Dimensions of Positive Psychology in Primary School Principals. Quarterly Journal of Studies in Management and Leadership in Educational Organizations, 1(3). [In Persian]
Mohammadian, M., Meskarpour-Amiri,M., Bahadori M.K.,& Babaei,M. (2020). Developing the Model of Researchers Satisfaction with Research Management System: A Case Study in a Military Medical University, Journal of Military Medicine, 22(7), 708-718[In Persian]
Mtwisha, L., Jackson, J., Mitchel, A., Aikins, A. D. G., Kebirungi, H., Outtara, K., & Viney, C. (2021). Early-and mid-career transitions to research leadership in Africa. Wellcome Open Research, 6, 74.‏
Núñez-Acosta, A., & Sánchez-García, J. Y. (2024). Leadership in private universities for the sustainable performance of research: A system dynamics approach. Administrative Sciences, 14(8), 166.‏
Okonji, P. E. Okiki, O.C. Idowu, I. A. & Alo, B. I.(2018).Assessing University Research Governance Practices and Structures in Developing Countries: The Nigerian Universities' Experience.Research Management Review, v23 n1 2018.
 Oliveira, D. F., & Huang, Q. (2025). Navigating Gender Disparities in Communication Research Leadership: Academic Recognition, Career Development, and Compensation. arXiv preprint arXiv:2501.08401.‏
Osek, B. A., Spies, J. R., & Motyl, M. (2022). Scientific Utopia: II. Restructuring incentives and practices to promote truth over publishability. Perspectives on Psychological Science, 17(4), 1046-1065.
Pajohesh, S., Gombvani, F. P., Abdollahi, M., & Mohammaddavooudi, A. (2022). Meta-analysis of Research Leadership Components from the Perspective of Faculty Members of Islamic Azad University (Mixed Approach). Journal of Management and Leadership Studies in Educational Organizations, 2(1), 51-66
Pajohesh, S., Parasth Gombvani, F., Abdollahi, M., & Mohammaddavooudi, A. H. (2023). A Comparison of Research Leadership Indicators in the Thesis Supervision Process in Selected Universities. Human Resources Development and Improvement Publication, 3(4), 123-141.
Pajohesh, S., Gombvani, F. P., Abdolahi, M., & Mohammad Davoudi, A. (2024). A Review on Meta Analysis of Research Leadership in Educational Development and Knowledge Creation in Universities. Educational Development of Jundishapur, 14(4), 419-437.
 Podsakoff, P. M., & Podsakoff, N. P. (2018). Experimental designs in management and leadership research: Strengths, limitations, and recommendations for improving publishability. The Leadership Quarterly. Advance online publication. https://doi.org/10.1016/j.leaqua.2018.11.001
Qazimahale, L. (2019). Investigating the impact of knowledge-based leadership and leadership competencies on employee loyalty, Quarterly Journal of Modern Research Approaches in Management and Accounting, 4th year, 4th issue, 122-141.
 yan, R. M., & Deci, E. L. (2020). Intrinsic and Extrinsic Motivation From a Self-Determination Theory Perspective: Definitions, Theory, Practices, and Future Directions. In D. M. M. R. M. Ryan (Ed.), Handbook of Self-Determination Theory (pp. 13–35). Guilford Press.
Sheikh, T., Bafkham, A., Kami, A., & Ishani, B H. (2024). Presenting a model of research culture and its strategic position in schools in Golestan province, https://civilica.com/doc/2020346[In Persian].
Sheshpari, L., & Momenimahmouei, H. (2023). Synthesis research of manager’s competency dimensions with emphasis on Islamic management. Journal of Modern Thoughts in Education, 18(2), 3-27.[In Persian].
Tolentino, R. P. (2023). Preliminary Survey on Research Outputs and Publications of Education Leaders with Research Degrees. International Journal of Scientific Research in Multidisciplinary Studies, 9(8), 31-37.‏
Welford, J., Harding, S., Bowes, L., Lamb, H., Birkin, G., Milner, C., Merrett, D., & Hansel, M. (2022). Research leadership in the social sciences: A rapid evidence review. CFE Research.
Wuchty, S., Jones, B. F., & Uzzi, B. (2021). The increasing dominance of teams in the production of knowledge. Science, 373(6557), 896-899.
Yaw, M. S. G., & Serrano, A. S. (2022). Research Leadership as a Predictor of Research Competence. International Journal of Humanities and Education Development (IJHED), 4, 23-29.‏

XML
اصل مقاله 824.72 K
فایل‌های تکمیلی/اضافی
WORD.docx

  • تاریخ دریافت 10 دی 1404
  • تاریخ بازنگری 04 بهمن 1404
  • تاریخ پذیرش 01 اسفند 1404
  • تاریخ انتشار 01 فروردین 1405