مقدمه و هدف: شناخت DNA سازمانی جهت تشخیص تفاوتهای سازمان‌ها با همدیگر از نظر ساختار، حق تصمیم‌گیری، انگیزش کارکنان و جریان اطلاعاتی به ویژه در زمان ایجاد تغییرات بنیادین اهمیت خاصی دارد. بنابراین پژوهش حاضر با هدف شناسایی ابعاد و مؤلفه‌های DNA سازمانی در نظام آموزش عالی جمهوری اسلامی ایران انجام شده است.

روش‌شناسی پژوهش: پژوهش حاضر از نظر هدف، کاربردی و از نظر ماهیت، کیفی است. رویکرد تحلیل داده‌ها در این مطالعه بر پایه روش تحلیل مضمون و با پیروی از الگوی پنج ‌مرحله‌ای استربرگ صورت گرفته است؛ جامعه هدف، مدیران و اعضای هیأت علمی دانشگاه‌ها بودند که با استفاده از روش نمونه‌گیری هدفمند، ۱۷ نفر از اعضای هیأت علمی (دارای مدرک دکتری) انتخاب شدند. معیارهای انتخاب نمونه شامل صاحب‌نظر بودن در مدیریت آموزشی و علوم تربیتی و داشتن سابقه فعالیت ۱۰ تا ۲۵ سال بود. روایی داده‌ها از طریق بازبینی متخصصان و مشارکت‌کنندگان و ضریب پایایی بین دو کدگذار 89/0 محاسبه گردد که مناسب و قابل قبول برای رویکرد تحلیلی بود.

یافته‌ها: یافته‌های این مطالعه نشان داد که ابعاد و مؤلفه‌های دی ان ای سازمانی در نظام آموزش عالی جمهوری اسلامی ایران شامل 120 کد فرعی، 17 مفهوم مشابه و 5 بعد اصلی سازماندهی شد که عبارت است از: نخست ابعاد هویتی و زیرساختهای ارزشی، دوم ابعادساختاری و توانمندیهای عملیاتی، سوم ابعاد سرمایه انسانی و فرهنگ، چهارم ابعاد پویایی، نوآوری و تحول و درنهایت بعد پنجم ابعاد تعاملات علمی و ارتباطات استراتژیک می‌باشد.

بحث و نتیجه‌گیری: DNA سازمانی آموزش عالی ایران حاصل هم‌افزایی ارزش‌های هویتی، ساختارها، فرهنگ، نوآوری و تعاملات است. مهم‌ترین چالش، شکاف میان ساختار اداری و هویت دانشگاهی است. برای تحقق حکمرانی هوشمند، بازمهندسی این DNA از طریق مدیریت تغییر، تحول دیجیتال و پیوند راهبردی دانشگاه و صنعت ضروری است.