Document Type : Original Article
مقدمه
در دوره سنتی، محیط یادگیری صرفاً در قالب چهاردیواری مدرسه تعریف و تعیین شده است و دانش آموزان الزاماً باید در داخل فضای مدرسه و کلاس های آن به فعالیت های یادگیری اقدام نمایند (جاوید، و رستمی،1402). این در حالی است که در دوران فرامدرن محیط یادگیری فراتر از مرزهای فیزیکی مدرسه گسترش یافته (دنیبال[1]،2023) تا حدی که بنابه مقتضیات جایگشت پذیری دارد ولی این امر مستلزم راهبردهای فناورانه توسعه میدان یادگیری دانش آموزان برای کلاس اولی است.محیط یادگیری سنتی برای دانش آموزان ملال آور و خسته کننده است چون که هیج وجه پویا و تازگی برای دانش آموزان نوجوان(نسل آلفا) ندارد(رامادلانی،و ویبیسونو[2]،2017) و این در حالی است که فضای رشد و یادگیری برای دانش آموزان باید بطور مداوم بازنگری و مهندسی مجدد شود(آلقرانی[3]،2020). توسعه محیط و میدان یادگیری با بهره گیری از راهبردهای فناوری ها منجر به گسترش تجربیات دانش آموزان می شود و حتی موجب توانمندسازی آنها فراتر از آموخته های کتابی و کلاسی می گردد(هیلتون، لارسن، وایلی،و فیشر[4]،2019). بیشتر مسائل پیچیده از جمله مسئله یادگیری و فراهم سازی محیط پویا و اثربخش برای دانش آموزان نیازمند ارزیابی تعداد انبوهی از حالتهای ممکن به این منظور میباشند. بنابه پژوهش(زیدنی،وارنر، آنجیلونی[5]،2020) مطالعه محیط یادگیری به عنوان زمینه های اجتماعی، جسمی، روانشناختی و آموزشی بوده که در آن یادگیری اتفاق می افتد و بر پیشرفت و نگرش دانش آموز تأثیر می گذارد. متحصصان و صاحب نظران تعلیم و تربیت بر اصل تحول کودکان در فرایندهای یادگیری تأکید داشته و معتقدند که زمانی این تحول مؤثر و پایدار است که میدان یادگیری برای آنها توسعه یابد.بنابه مطالعه (استارکی،لیگیت،آنسلو،و آکلی[6]،2021؛واکسمن، پادرون،و کیسی[7]،2021) انعطاف پذیرسازی فضای یادگیری با جایگشت پذیری فرصت های رشد دانش آموزان در رابطه است. برای توسعه میدان یادگیری ریاضی به طور موثر،میتوان از راهکارهای متنوع بهره جست (پارک، و همکاران[8]،2022 ). به عنوان مثال، حل مسائل و مسابقات ریاضی آنلاین، استفاده از بسترهای آموزشی مجازی برای دسترسی آسانتر به منابع آموزشی متنوع، شرکت در دورههای آموزشی مجازی از دانشگاهها یا سازمانهای معتبر، استفاده از اپلیکیشنها و بازیهای آموزشی ریاضی، و حتی تدریس ریاضی به دیگران به عنوان روشی برای تقویت مفاهیم ریاضی خود، میتوان بهره مند شد(عطایی، و همکاران،1402). همچنین،مطالعه و پژوهش در زمینههای پیشرفتهتر ریاضی نیز میتواند به گسترش دانش در رابطه با میدان ریاضی منجر شود (آتارد،و همکاران[9]،2020). با این اوصاف، مسئله اصلی این تحقیق عبارت است از اینکه عوامل مؤثر بر توسعه میدان یادگیری مفاهیم درس ریاضی برای دانش آموزان پایه پنجم و ششم دوره ابتدایی کدامند؟
پیشینه تحقیق
مطالعه شمس و کاظم پور (1403) با عنوان« تأثیر آموزش با نقشه مفهومی بر یادگیری معنادار ریاضی دانش آموزان دختر دوره دوم متوسطه شهر تنکابن» نشان داد که آموزش نقشه مفهومی به میزان 42 درصد باعث افزایش یادگیری معنادار ریاضی در دانشآموزان گروه آزمایش نسبت به گروه کنترل شده است.
عطایی، و همکاران(1402) با عنوان«آموزش مفاهیم ریاضی به دانش آموزان دوره ابتدایی»، آموزش مفاهیم ریاضی باید از اشیای واقعی یا مواد قابل لمس و مشاهده شروع شود.پس از درک مفهوم عدد با استفاده از مواد ملموس، کودک باید بتواند تصاویر اشیاء را بشمارد و در سطح تصاویر آنها انجام دهد. پس از کسب تجربه لازم در سطح تصاویر اشیاء، آموزش کودک باید با استفاده از نمادها یا نشانه های مربوط به علائم ریاضی و کلامی آن پی گیری شود. نگاه به آموزش ریاضی با رویکرد یادگیری مغز محور در شکل رسمی و مدرسه ای، مهم ترین مساله اساسی آموزش ریاضی رادر انطباق متقابل محیط، تجارب، پردازش اطلاعات و ساخت های منطقی طبیعی مربوط به مغز، با برنامه ها و روش های آموزشی ریاضیات می داند.
بنابه مطالعه غلامی، زارع و فلاح (1401) تأثیرآموزش معکوس بر میزان انگیزش و یادگیری دانش آموزان در درس زیست شناسی: بررسی نقش جنسیت در میزان اثربخشی روشی نوین» نشان داد کلاس معکوس موجب تقویت همکاریهای گروهی و یادگیری و درک عمیقتر مفاهیم میشود. از بررسی پرسشنامه والدین نیز مشخص شد آنان نسبت به این روش تمایل دارند ولی عواملی مثل عدم اعتماد به مضامین دنیای مجازی و وجود سایه سنگین کنکور، از موانع موجود به شمار می روند.
بنابه مطالعه مرتضوی زاده و عزیزی محمودآباد (1400) با عنوان«تأثیر رویکرد کلاس معکوس بریادگیری ریاضی دانش آموزان کلاس های چندپایه» تفاوت معناداری در میانگین مؤلفههای یادگیری ریاضی بین گروه کنترل و آزمایش وجود دارد؛ لذا آموزش با رویکرد کلاس معکوس موجب افزایش یادگیری ریاضی در دانشآموزان در کلاسهای چندپایه شده است. بهعلاوه نتایج نشان میدهد که استفاده از رویکرد کلاس معکوس در افزایش یادگیری ریاضی در دانشآموزان در کلاسهای چندپایه در طول زمان ثبات دارد.
بنابه مطالعه قبادی،و همکاران (1400) با عنوان بررسی راهکارهای علاقمندی دانش آموزان به درس ریاضی با استفاده از روش های نوین تدریس» نشان داد، ریاضیات،گستره وسیعی از دانش ها، مهارت ها و نگرش ها را شامل می شود. این درس همانند سایر دروس، به رشد ابعاد شخصیتی دانش آموزان در زمینه های عقلانی، اجتماعی، عاطفی و اخلاقی توجه دارد. با توجه به ماهیت انتزاعی درس ریاضی و نظر به محدودیت های شناختی گروهی از دانش آموزان با نیازهای ویژه و مشکلات ویژه در پردازش کالمی آنها، این برنامه در نظر دارد از ریاضی به عنوان ابزاری جهت سازگاری این گروه در زندگی استفاده کند. لذا در تدوین برنامه درسی ریاضی، به رویکرد کارکردی توجه شده است. رویکرد کارکردی، مبتنی بر ابعاد مختلف مهارت های زندگی مانند: مهارتهای اجتماعی، مهارت های زندگی روزمره و مهارتهای کاری است.
مطالعه قربان زاده (1399) با عنوان«مقایسه تاثیر آموزش معکوس و آموزش سنتی بر اشتیاق تحصیلی درس ریاضی دانش آموزان ابتدایی» نشان داد که فرضیههای پژوهش مبنی بر اثربخشی آموزش معکوس براشتیاق تحصیلی دانشآموزان مورد تأیید قرارگرفته است و دانشآموزان گروه آزمایش نسبت به دانشآموزان گروه کنترل در پس آزمون، به طور معنی داری اشتیاق تحصیلی بیشتری داشتند.
بنابه مطالعه شیخ و خطیری (1399) با عنوان«بررسی اثربخشی یادگیری تلفیقی مبتنی بر رویکرد کلاس معکوس بر میزان یادگیری و انگیزه پیشرفت تحصیلی درس علوم دانشآموزان»یافتههای پژوهش نشان داد که استفاده از رویکرد کلاس معکوس بر یادگیری و انگیزه یادگیری دانشآموزان در درس علوم تاثیر مثبت و محسوس داشته است.
بنابه مطالعه آلیبراهیم، حسان، سلیمان[10](2023)با عنوان«اثربخشی بسترهای آموزشی در توسعه مهارت های به کارگیری واقعیت افزوده در آموزش ریاضی» آموزش ریاضی در بستر فناوری واقعیت افزوده نقش شگرفی در درک و فهم مفاهیم ریاضی دارد.
بنابه مطالعه رایزوس، و همکاران[11](2023) با عنوان«بررسی اثربخشی مدل کلاس درس معکوس در دوره آموزشی ریاضی در یونان»، نشان داد، افزایش مشارکت دانش آموزان، ایجاد نگرش مثبت نسبت به یادگیری، کنترل سرعت یادگیری، استقلال در مدیریت زمان مورد نیاز برای مطالعه و بهبود نسبی عملکرد دانش آموزان در حل مسئله و کار گروهی نقش بسزایی در فهم مفاهیم ریاضی و انگیزه یادگیری آنها را دارد.
نتایج نوتو[12](2021) با عنوان« ادغام هنرهای تجسمی در برنامه درسی ریاضیات: مورد معلمان پیش از خدمت» نشان داد، ادغام هنر به عنوان یک رویکرد یادگیری-آموزشی به انگیزه کمک می کند، احساسات مثبت را تحریک می کند و کنجکاوی را افزایش می دهد. (2) درگیر شدن در هنر با دستاوردهای در تکالیف ریاضی همبستگی مثبت دارد. (3) مشارکت فعال در خلق آثار هنری اصیل، حتی بیشتر از انتخاب و تحلیل منفعلانهتر آثار هنری موجود، به موفقیت کمک میکند.
بنابه مطالعه لو، و هیو[13](2020) با عنوان«مقایسه یادگیری معکوس با گیمیفیکیشن، یادگیری سنتی و مطالعه مستقل آنلاین: تأثیرات بر پیشرفت ریاضی دانشآموزان و درگیری شناختی» نشان می دهد که دانش آموزان در کلاس معکوس (n = 28) به طور قابل توجهی بهتر از دانش آموزان در کلاس های سنتی (n = 27) و مطالعه مستقل آنلاین (n = 21) عمل کردند. علاوه بر این، یادگیری معکوس با گیمیفیکیشن، تعامل شناختی دانش آموزان را بهتر از دو رویکرد دیگر ارتقا داد. یافتههای مصاحبههای دانشآموزان نشان میدهد که تعاملات همسالان در داخل کلاس درس معکوس برای ارتقای پیشرفت ریاضیات و درگیری شناختی دانشآموزان، بر خلاف منابع یادگیری آنلاین و بازیسازی فی نفسه، حیاتی است. در عمل آتی، معلمان می توانند طراحی کلاس درس معکوس خود را در چارچوب نظری پیشنهادی در این مطالعه مستقر کنند.
سؤالات تحقیق
روش تحقیق
روش تحقیق توصیفی-پیمایشی بوده است لذا براساس این شیوه، نظرات پاسخگویان در رابطه با عوامل مؤثر بر توسعه میدان یادگیری مفاهیم درس ریاضی برای دانش آموزان پایه پنجم و ششم دوره ابتدایی مورد بررسی و مطالعه قرار گرفت. جامعه آماری این تحقیق شامل کلیه معلمان مدارس ابتدایی شهر اراک به تعداد 496 نفر در سال تحصیلی 1403-1402 بوده است.شیوه نمونه گیری خوشه ای چند مرحله ای بوده است بدین شیوه که از بین نواحی آموزش و پرورش شهر اراک دو ناحیه برای انتخاب معلمان مدارس دوره ابتدایی بطور تصادفی انتخاب شد و بر حسب فرمول حجم نمونه کوکران تعداد 217 نفر در نهایت انتخاب شدند.ا7/56% از پاسخگویان در رشته علوم انسانی و 33/47% از پاسخگویان در سایر رشته بودند53% از پاسخگویان زن و 47% از پاسخگویان مرد بودند71/32% از پاسخگویان دارای سابقه خدمت تا 10 سال، 40/36% پاسخگویان دارای سابقه خدمت 20 تا 11 سال، و 87/30% از پاسخگویان دارای سابقه خدمت بالاتر از 20 سال بودند بزار تحقیق پرسشنامه محقق ساخته است که براساس مطالعه مقدماتی از پاسخگویان و البته مطالعه ادبیات تجربی تهیه و تدوین شد. این پرسشنامه مشتمل بر 41 گویه و 7 حیطه(1-یادگیری فناورانه 2-یادگیری مبتنی بر بازدید 3-یادگیری مبتنی بر همکاری گروهی 4-یادگیری مبتنی بر شبیه سازی 5-یادگیری مبتنی بر تغییرپذیری 6- یادگیری مبتنی بر معکوس 7-یادگیری مبتنی بر طبیعت) بوده است. روایی پرسشنامه با استفاده از نظرات خبرگان فراهم شد و ضریب اعتبار آن با استفاده از آلفای کرونباخ برابر 94/0 بدست آمد.جمع آوری اطلاعات با جستجوی مقالات فارسی از پایگاههای اطلاعاتی جهاد دانشگاهی، پایگاه اطلاعاتی جامع علوم انسانی، بانک اطلاعات نشریات کشور و پایگاه مجلات تخصصی نور و برای جستجوی مقالات انگلیسی از پایگاههای اطلاعاتی گوگل اسکولار، پروکویست، ساینس دایرکت و الزویر و توزیع پرسشنامه های مورد استفاده در تحقیق صورت پذیرفت.تجزیه و تحلیل دادهها با استفاده از نرمافزارهای آماری «SPSS 28»و«AMOS 28» انجام شد. به منظور آزمون و تأیید پرسشهای تحقیق، از روش «مدلیابی معادلات ساختاری» با نرمافزار «AMOS»وهمچنین«تحلیل واریانس یک سویه» با نرمافزار «SPSS» استفاده گردید.
یافته ها
جدول 1.مقادیر آزمون کیزر-میر-الکین و آزمون کرویت بارتلت
|
شاخص کفایت نمونهگیری (آزمون کیزر-میر-الکین) |
968/0 |
|
|
آزمون کرویت بارتلت |
آماره مجذور خی |
930/32323 |
|
درجه آزادی |
820 |
|
|
سطح معنیداری |
000/0 |
|
در جدول1،مقادیر آزمون کیزر-میر-الکین (KMO) و آزمون کرویت بارتلت برای ارزیابی مناسب بودن دادهها برای تحلیل عاملی ارائه شده است. شاخص کفایت نمونهگیری (آزمون کیزر-میر-الکین) برابر با 968/0 گزارش شده است. این مقدار نشاندهندهی کفایت نمونهگیری بسیار خوب است.
سؤال اول: عوامل مؤثر بر توسعه میدان یادگیری مفاهیم درس ریاضی برای دانش آموزان پایه پنجم و ششم کدامند؟
جدول 2. بررسی معنیداری تحلیل عاملی تأییدی مرتبه اول مؤلفههای یادگیری فناورانه
|
بُعد و نماد |
مؤلفهها |
نماد |
بار عاملی |
نتیجه |
رتبه |
|
یادگیری فناورانه Xi1 |
بهرهگیری نرمافزارهای حل مسئله |
X1 |
97/0 |
30/0<تأئید |
1 |
|
بهرهگیری از اپلیکیشن ها یادگیری |
X2 |
97/0 |
30/0<تأئید |
1 |
|
|
استفاده از واقعیت مجازی |
X3 |
94/0 |
30/0<تأئید |
2 |
|
|
استفاده از واقعیت افزوده |
X4 |
91/0 |
30/0<تأئید |
4 |
|
|
استفاده از فرادرس مجازی |
X5 |
92/0 |
30/0<تأئید |
3 |
در جدول 2، نتایج تحلیل عاملی تأییدی مرتبه اول برای مؤلفههای «یادگیری فناورانه» ارائه شده است. این جدول شامل بُعد و نماد مؤلفهها، بار عاملی، نتیجه و رتبه هر مؤلفه است. در این تحلیل، مؤلفه «بهرهگیری نرمافزارهای حل مسئله» با بار عاملی 97/0 و تأیید معناداری (30/0<) در رتبه اول قرار دارد. به همین ترتیب، مؤلفه «بهرهگیری از اپلیکیشنها یادگیری» نیز با بار عاملی 97/0 و تأیید معناداری مشابه، در رتبه اول قرار دارد. این نشاندهندهی این است که هر دو مؤلفه به طور قوی با مفهوم یادگیری فناورانه مرتبط هستند. مؤلفه «استفاده از واقعیت مجازی» با بار عاملی 94/0 در رتبه دوم قرار دارد که نشاندهندهی ارتباط قوی آن با یادگیری فناورانه است. همچنین، مؤلفه «استفاده از فرادرس مجازی» با بار عاملی 92/0 در رتبه سوم و مؤلفه «استفاده از واقعیت افزوده» با بار عاملی 91/0 در رتبه چهارم قرار گرفتهاند.
جدول 3. نتایج معناداری تحلیل عاملی تأییدی را به همراه نمادهای آماری، عناوین مؤلفهها و رتبه هر یک از مؤلفهها ارائه میدهد.
|
بُعد و نماد |
مؤلفهها |
نماد |
بار عاملی |
نتیجه |
رتبه |
|
یادگیری مبتنی بر بازدید Xi2 |
فراهمسازی بازدید از مراکز تولیدی |
X6 |
90/0 |
30/0<تأئید |
5 |
|
بازدید از موزهها |
X7 |
95/0 |
30/0<تأئید |
4 |
|
|
اردوهای علمی ساعتی |
X8 |
99/0 |
30/0<تأئید |
1 |
|
|
وظایف پژوهشی در خانه |
X9 |
98/0 |
30/0<تأئید |
2 |
|
|
مشاهده درس ویدئویی در منزل |
X10 |
96/0 |
30/0<تأئید |
3 |
|
|
تهیه پروژههای حل مسئله در خانه |
X11 |
79/0 |
30/0<تأئید |
6 |
در جدول 3، نتایج تحلیل عاملی تأییدی مرتبه اول برای مؤلفههای «یادگیری مبتنی بر بازدید» ارائه شده است. این تحلیل به بررسی معناداری و اعتبار مؤلفههای مختلف مرتبط با یادگیری مبتنی بر بازدید میپردازد. بُعد «یادگیری مبتنی بر بازدید» با نماد «Xi2» مشخص شده است. مؤلفهها و بارهای عاملی به شرح زیر است: «اردوهای علمی ساعتی» (X8) بالاترین بار عاملی معادل 99/0 را دارد که نشاندهندهی ارتباط بسیار قوی این مؤلفه با یادگیری مبتنی بر بازدید است و در رتبه اول قرار دارد. در رتبه دوم، مؤلفه «وظایف پژوهشی در خانه» (X9) با بار عاملی 98/0 قرار دارد. مؤلفه «مشاهده درس ویدئویی در منزل» (X10) با بار عاملی 96/0 در رتبه سوم است. همچنین، مؤلفه «بازدید از موزهها» (X7) با بار عاملی 95/0 در رتبه چهارم قرار دارد. مؤلفه «فراهمسازی بازدید از مراکز تولیدی» (X6) با بار عاملی 90/0 در رتبه پنجم است و در نهایت، مؤلفه «تهیه پروژههای حل مسئله در خانه» (X11) با بار عاملی 79/0 در رتبه ششم قرار دارد که نسبت به سایر مؤلفهها پایینتر است.
جدول 4. بررسی معنیداری تحلیل عاملی تأییدی مرتبه اول مؤلفههای یادگیری مبتنی بر همکاری گروهی
|
بُعد و نماد |
مؤلفهها |
نماد |
بار عاملی |
نتیجه |
رتبه |
|
یادگیری مبتنی بر همکاری گروهی Xi3 |
تشکیل کارگروه حل تمرین |
X12 |
93/0 |
30/0<تأئید |
3 |
|
تشکیل کارگروه طرح مسئله |
X13 |
94/0 |
30/0<تأئید |
2 |
|
|
تشکیل کارگروه فعالیتهای یادگیری |
X14 |
67/0 |
30/0<تأئید |
4 |
|
|
همکاریهای گروههای یادگیری باهدف درک و فهم |
X15 |
98/0 |
30/0<تأئید |
1 |
|
|
همکاریهای گروههای یادگیری باهدف تحلیل مسئله طرحشده |
X16 |
98/0 |
30/0<تأئید |
1 |
در جدول 4، نتایج تحلیل عاملی تأییدی مرتبه اول برای مؤلفههای «یادگیری مبتنی بر همکاری گروهی» ارائه شده است. این تحلیل به بررسی معناداری و اعتبار مؤلفههای مختلف مرتبط با یادگیری مبتنی بر همکاری گروهی میپردازد. بُعد «یادگیری مبتنی بر همکاری گروهی» با نماد «Xi3» مشخص شده است. مؤلفهها و بارهای عاملی به شرح زیر است: مؤلفه «همکاریهای گروههای یادگیری با هدف درک و فهم» (X15) و مؤلفه «همکاریهای گروههای یادگیری با هدف تحلیل مسئله طرحشده» (X16) هر دو با بار عاملی 98/0 در رتبه اول قرار دارند، که نشاندهندهی ارتباط بسیار قوی این مؤلفهها با یادگیری مبتنی بر همکاری گروهی است.
جدول 5. بررسی معنیداری تحلیل عاملی تأییدی مرتبه اول مؤلفههای یادگیری مبتنی بر شبیهسازی
|
بُعد و نماد |
مؤلفهها |
نماد |
بار عاملی |
نتیجه |
رتبه |
|
یادگیری مبتنی بر شبیهسازی Xi4 |
شبیهسازی موقعیتهای مسئلهدار |
X17 |
96/0 |
30/0<تأئید |
3 |
|
شبیهسازی راهحلهای مسئله |
X18 |
97/0 |
30/0<تأئید |
2 |
|
|
شبیهسازی کلاسهای حل تمرین |
X19 |
98/0 |
30/0<تأئید |
1 |
|
|
شبیهسازی فعالیتهای یادگیری |
X20 |
94/0 |
30/0<تأئید |
4 |
|
|
شبیهسازی ابزارهای یادگیری |
X21 |
98/0 |
30/0<تأئید |
1 |
|
|
شبیهسازی موقعیتهای ارزشیابی |
X22 |
94/0 |
30/0<تأئید |
4 |
|
|
شبیهسازی معلم راهنما |
X23 |
59/0 |
30/0<تأئید |
5 |
در جدول 5، نتایج تحلیل عاملی تأییدی مرتبه اول برای مؤلفههای «یادگیری مبتنی بر شبیهسازی» ارائه شده است. این تحلیل به بررسی معناداری و اعتبار مؤلفههای مختلف مرتبط با یادگیری مبتنی بر شبیهسازی میپردازد. بُعد «یادگیری مبتنی بر شبیهسازی» با نماد «Xi4» مشخص شده است. تمامی مؤلفهها دارای سطح معنیداری بالاتر از 30/0 هستند که نشاندهندهی تأیید معناداری آنها است. این نتایج نشان میدهند که مؤلفههای یادگیری مبتنی بر شبیهسازی به طور معناداری با بُعد یادگیری مرتبط هستند و میتوانند به عنوان ابزارهای مؤثر در ارزیابی این نوع یادگیری مورد استفاده قرار گیرند. به طور کلی، تحلیل عاملی تأییدی نشان میدهد که مؤلفههای مختلف یادگیری مبتنی بر شبیهسازی به خوبی ساختار نظری مورد انتظار را تأیید میکنند و اعتبار این مدل را تقویت مینمایند.
جدول 6. بررسی معنیداری تحلیل عاملی تأییدی مرتبه اول مؤلفههای یادگیری مبتنی بر تغییرپذیری
|
بُعد و نماد |
مؤلفهها |
نماد |
بار عاملی |
نتیجه |
رتبه |
|
یادگیری مبتنی بر تغییرپذیری Xi5 |
تغییرپذیری محیط یادگیری |
X24 |
98/0 |
30/0<تأئید |
1 |
|
تغییرپذیری ابزارهای یادگیری |
X25 |
94/0 |
30/0<تأئید |
2 |
|
|
تغییرپذیری شیوههای یادگیری |
X26 |
94/0 |
30/0<تأئید |
2 |
|
|
تغییرپذیری فعالیتهای یادگیری |
X27 |
98/0 |
30/0<تأئید |
1 |
|
|
تغییرپذیری موقعیتهای ارزشیابی |
X28 |
98/0 |
30/0<تأئید |
1 |
جدول 6، نتایج تحلیل عاملی تأییدی مرتبه اول برای مؤلفههای «یادگیری مبتنی بر تغییرپذیری» را ارائه میدهد. در این جدول، بُعد «یادگیری مبتنی بر تغییرپذیری» با نماد «Xi5» مشخص شده است و شامل چندین مؤلفه مختلف است که به بررسی معناداری آنها پرداخته میشود.مؤلفهها و بارهای عاملی به شرح زیر است: مؤلفه «تغییرپذیری محیط یادگیری» (X24) با بار عاملی 98/0 در رتبه اول قرار دارد، که نشاندهندهی ارتباط بسیار قوی این مؤلفه با یادگیری مبتنی بر تغییرپذیری است. در رتبههای دوم، مؤلفههای «تغییرپذیری ابزارهای یادگیری» (X25) و «تغییرپذیری شیوههای یادگیری» (X26) هر کدام با بار عاملی 94/0 قرار دارند. همچنین، مؤلفه «تغییرپذیری فعالیتهای یادگیری» (X27) و «تغییرپذیری موقعیتهای ارزشیابی» (X28) نیز با بار عاملی 98/0 در رتبه اول قرار دارند.تمامی مؤلفهها دارای سطح معنیداری بالاتر از 30/0 هستند که نشاندهندهی تأیید معناداری آنها است. این نتایج نشان میدهند که مؤلفههای یادگیری مبتنی بر تغییرپذیری به طور معناداری با بُعد یادگیری مرتبط هستند.
جدول 7. بررسی معنیداری تحلیل عاملی تأییدی مرتبه اول مؤلفههای یادگیری مبتنی بر معکوس
|
بُعد و نماد |
مؤلفهها |
نماد |
بار عاملی |
نتیجه |
رتبه |
|
یادگیری مبتنی بر معکوس Xi6 |
یادگیری معکوس مبتنی بر اهداف یادگیری |
X29 |
94/0 |
30/0<تأئید |
2 |
|
یادگیری معکوس مبتنی بر شیوههای یادگیری |
X30 |
98/0 |
30/0<تأئید |
1 |
|
|
یادگیری معکوس مبتنی پرفعالیت نایهای یادگیری |
X31 |
98/0 |
30/0<تأئید |
1 |
|
|
یادگیری معکوس مبتنی بر ابزارهای یادگیری |
X32 |
92/0 |
30/0<تأئید |
4 |
|
|
یادگیری معکوس مبتنی بر رویدادهای یادگیری |
X33 |
93/0 |
30/0<تأئید |
3 |
|
|
یادگیری معکوس مبتنی بر نقش در یادگیری |
X34 |
90/0 |
30/0<تأئید |
5 |
جدول 7، نتایج تحلیل عاملی تأییدی مرتبه اول برای مؤلفههای «یادگیری مبتنی بر معکوس» را ارائه میدهد. در این جدول، بُعد «یادگیری مبتنی بر معکوس» با نماد «Xi6» مشخص شده است و شامل چندین مؤلفه است که به بررسی معناداری آنها پرداخته میشود. مؤلفهها و بارهای عاملی به ترتیب عبارتند از: «یادگیری معکوس مبتنی بر شیوههای یادگیری» (نماد: X30) با بار عاملی 98/0، «یادگیری معکوس مبتنی بر فعالیتهای نایهای یادگیری» (نماد: X31) با بار عاملی 98/0، «یادگیری معکوس مبتنی بر اهداف یادگیری» (نماد: X29) با بار عاملی 94/0، «یادگیری معکوس مبتنی بر رویدادهای یادگیری» (نماد: X33) با بار عاملی 93/0، «یادگیری معکوس مبتنی بر ابزارهای یادگیری» (نماد: X32) با بار عاملی 92/0 و «یادگیری معکوس مبتنی بر نقش در یادگیری» (نماد: X34) با بار عاملی 90/0. تمامی مؤلفهها دارای سطح معنیداری بالاتر از 30/0 هستند که نشاندهندهی تأیید معناداری آنها است. این نتایج نشان میدهند که مؤلفههای یادگیری مبتنی بر معکوس به طور معناداری با بُعد یادگیری مرتبط هستند و میتوانند به عنوان ابزارهای مؤثر در ارزیابی این نوع یادگیری مورد استفاده قرار گیرند. به طور کلی، تحلیل عاملی تأییدی نشان میدهد که مؤلفههای مختلف یادگیری مبتنی بر معکوس به خوبی ساختار نظری مورد انتظار را تأیید میکنند و اعتبار این مدل را تقویت مینمایند.
جدول 8. بررسی معنیداری تحلیل عاملی تأییدی مرتبه اول مؤلفههای یادگیری مبتنی بر طبیعت
|
بُعد و نماد |
مؤلفهها |
نماد |
بار عاملی |
نتیجه |
رتبه |
|
یادگیری مبتنی بر طبیعت Xi7 |
یادگیری مبتنی بدعمل در طبیعت |
X35 |
94/0 |
30/0<تأئید |
5 |
|
یادگیری مبتنی بر مشاهده در طبیعت |
X36 |
98/0 |
30/0<تأئید |
1 |
|
|
یادگیری مبتنی بر تمرین در طبیعت |
X37 |
97/0 |
30/0<تأئید |
2 |
|
|
یادگیری مبتنی برشمارش در طبیعت |
X38 |
96/0 |
30/0<تأئید |
3 |
|
|
یادگیری مبتنی بر تعدد در طبیعت |
X39 |
98/0 |
30/0<تأئید |
1 |
|
|
یادگیری مبتنی بر تنوع در طبیعت |
X40 |
93/0 |
30/0<تأئید |
6 |
|
|
یادگیری مبتنی بر توزیع در طبیعت |
X41 |
95/0 |
30/0<تأئید |
4 |
جدول 8، نتایج تحلیل عاملی تأییدی مرتبه اول برای مؤلفههای «یادگیری مبتنی بر طبیعت» را ارائه میدهد. در این جدول، بُعد «یادگیری مبتنی بر طبیعت» با نماد «Xi7» مشخص شده است و شامل چندین مؤلفه است که به بررسی معناداری آنها پرداخته میشود.مؤلفهها و بارهای عاملی به شرح زیر است: «یادگیری مبتنی بر مشاهده در طبیعت» (نماد: X36) با بار عاملی 98/0 در رتبه اول قرار دارد، که نشاندهندهی ارتباط قوی این مؤلفه با یادگیری مبتنی بر طبیعت است. در رتبههای بعدی، مؤلفههای «یادگیری مبتنی بر تمرین در طبیعت» (نماد: X37) با بار عاملی 97/0 و «یادگیری مبتنی بر شمارش در طبیعت» (نماد: X38) با بار عاملی 96/0 قرار دارند. همچنین، مؤلفه «یادگیری مبتنی بر تعدد در طبیعت» (نماد: X39) نیز با بار عاملی 98/0 در رتبه اول قرار دارد. دیگر مؤلفهها شامل «یادگیری مبتنی بر توزیع در طبیعت» (نماد: X41) با بار عاملی 95/0، «یادگیری مبتنی بر بدعمل در طبیعت» (نماد: X35) با بار عاملی 94/0 و «یادگیری مبتنی بر تنوع در طبیعت» (نماد: X40) با بار عاملی 93/0 هستند. تمامی مؤلفهها دارای سطح معنیداری بالاتر از 30/0 هستند که نشاندهندهی تأیید معناداری آنها است.
سؤال دوم: اولویتبندی عوامل مؤثر بر توسعه میدان یادگیری مفاهیم درس ریاضی برای دانشآموزان پایه پنجم و ششم چگونه است؟
جدول 9.بررسی تحلیل عاملی تأییدی مرتبه دوم مدل ساختاری عوامل مؤثر بر توسعه میدان یادگیری مفاهیم درس ریاضی
|
ردیف |
نماد |
عاملها |
بارعاملی |
نتیجه |
اولویت |
|
1 |
Eta1 |
یادگیری فناورانه |
98/0 |
30/0<تأئید |
3 |
|
2 |
Eta2 |
یادگیری مبتنی بر بازدید |
98/0 |
30/0<تأئید |
3 |
|
3 |
Eta3 |
یادگیری مبتنی بر همکاری گروهی |
00/1 |
30/0<تأئید |
1 |
|
4 |
Eta4 |
یادگیری مبتنی بر شبیهسازی |
98/0 |
30/0<تأئید |
3 |
|
5 |
Eta5 |
یادگیری مبتنی بر تغییرپذیری |
99/0 |
30/0<تأئید |
2 |
|
6 |
Eta6 |
یادگیری مبتنی بر معکوس |
00/1 |
30/0<تأئید |
1 |
|
7 |
Eta7 |
یادگیری مبتنی بر طبیعت |
00/1 |
30/0<تأئید |
1 |
جدول 9، به بررسی تحلیل عاملی تأییدی مرتبه دوم مدل ساختاری «عوامل مؤثر بر توسعه میدان یادگیری مفاهیم درس ریاضی برای دانشآموزان پایه پنجم و ششم» میپردازد. در این جدول، عوامل مختلف و بارهای عاملی آنها به همراه نتایج معنیداری و اولویت هر عامل ارائه شده است. در این مدل، هفت عامل شناسایی شدهاند. عامل «یادگیری مبتنی بر همکاری گروهی» (نماد: Eta3) با بار عاملی 00/1 در رتبه اول قرار دارد، که نشاندهندهی تأثیر قوی این عامل بر توسعه یادگیری مفاهیم ریاضی است. همچنین، «یادگیری مبتنی بر معکوس» (نماد: Eta6) و «یادگیری مبتنی بر طبیعت» (نماد: Eta7) نیز با بار عاملی 00/1 در رتبههای اول مشترک قرار دارند.دیگر عوامل شامل «یادگیری مبتنی بر تغییرپذیری» (نماد: Eta5) با بار عاملی 99/0 و رتبه ۲، و «یادگیری فناورانه» (نماد: Eta1)، «یادگیری مبتنی بر بازدید» (نماد: Eta2) و «یادگیری مبتنی بر شبیهسازی» (نماد: Eta4) هر یک با بار عاملی 98/0 و رتبه ۳ هستند.تمامی بارهای عاملی بالاتر از 30/0 نشاندهندهی تأیید معناداری این عوامل هستند. این نتایج نشان میدهند که عوامل مختلف به طور معناداری در توسعه یادگیری مفاهیم درس ریاضی برای دانشآموزان تأثیرگذارند.
شکل 1. مدل ساختاری سازه «عوامل مؤثر بر توسعه میدان یادگیری مفاهیم درس ریاضی برای دانشآموزان پایه پنجم و ششم»
شکل 1. مدل ساختاری سازه «عوامل مؤثر بر توسعه میدان یادگیری مفاهیم درس ریاضی برای دانشآموزان پایه پنجم و ششم» را نمایش میدهد. در این مدل، متغیر پنهان سطح بالاتر «عوامل مؤثر» (نماد: XI) به عنوان یک متغیر کلیدی در نظر گرفته شده است که بر روی چندین متغیر مشاهدهشده تأثیر میگذارد. متغیرهای مشاهدهشده شامل عوامل زیر هستند: «یادگیری فناورانه» (نماد: Eta1)، «یادگیری مبتنی بر بازدید» (نماد: Eta2)، «یادگیری مبتنی بر همکاری گروهی» (نماد: Eta3)، «یادگیری مبتنی بر شبیهسازی» (نماد: Eta4)، «یادگیری مبتنی بر تغییرپذیری» (نماد: Eta5)، «یادگیری مبتنی بر معکوس» (نماد: Eta6) و «یادگیری مبتنی بر طبیعت» (نماد: Eta7).این مدل نشان میدهد که متغیرهای مشاهدهشده تحت تأثیر متغیر پنهان XI قرار دارند و بارهای عاملی مربوط به هر یک از این متغیرها، میزان تأثیرپذیری آنها را از متغیر پنهان نشان میدهد. بارهای عاملی بالای 30/0 برای تمامی عوامل، تأیید کنندهی معناداری این روابط هستند. بهطور کلی، این مدل به تحلیلگران کمک میکند تا درک بهتری از چگونگی تعامل بین عوامل مختلف و تأثیر آنها بر یادگیری مفاهیم ریاضی در دانشآموزان پایه پنجم و ششم داشته باشند.
جدول 10. شاخصهای برازش سازه «عوامل مؤثر بر توسعه میدان یادگیری مفاهیم درس ریاضی برای دانشآموزان پایه پنجم و ششم»
|
شاخص |
نماد |
برآورد |
نتیجه |
|
نسبت مجذور خی به درجه آزادی |
CMIN/DF |
037/2 |
5>تأئید |
|
شاخص ریشه دوم میانگین مربعات باقیمانده |
RMSEA |
042/0 |
05/0>تأئید |
|
شاخص نکویی برازش |
GFI |
962/0 |
90/0<تأئید |
|
شاخص تعدیلشده نکویی برازش |
AGFI |
984/0 |
90/0<تأئید |
|
شاخص برازش تطبیقی |
CFI |
986/0 |
90/0<تأئید |
|
شاخص برازش هنجارشده بنتلر به ونت |
NFI |
965/0 |
90/0<تأئید |
|
شاخص برازش توکر-لویس |
TLI |
981/0 |
90/0<تأئید |
|
شاخص برازش افزایشی |
IFI |
968/0 |
90/0<تأئید |
|
شاخص برازش نسبی |
RFI |
958/0 |
90/0<تأئید |
|
شاخص نسبت اقتصاد |
PRATIO |
402/0 |
50/0>تأئید |
|
شاخص برازش هنجارشده مقتصد |
PNFI |
689/0 |
50/0<تأئید |
|
شاخص برازش تطبیقی مقتصد |
PCFI |
693/0 |
50/0<تأئید |
جدول 10، به بررسی شاخصهای برازش سازه «عوامل مؤثر بر توسعه میدان یادگیری مفاهیم درس ریاضی برای دانشآموزان پایه پنجم و ششم» میپردازد. این شاخصها برای ارزیابی میزان سازگاری مدل نظری با دادههای تجربی استفاده میشوند و نشاندهندهی کیفیت برازش مدل هستند. شاخص نسبت مجذور خی به درجه آزادی (CMIN/DF) برابر با 0۳۷/۲ است که کمتر از ۵ است و این موضوع تأیید کنندهی برازش مناسب مدل است. همچنین، شاخص ریشه دوم میانگین مربعات باقیمانده (RMSEA) با مقدار ۰۴۲/۰ نشاندهندهی برازش خوب مدل، زیرا این مقدار کمتر از ۰۵/۰ است.شاخص نیکویی برازش (GFI) برابر با ۹۶۲/۰ و شاخص تعدیلشده نیکویی برازش (AGFI) برابر با ۹۸۴/۰ هستند که هر دو مقدار بالای ۰۹۰/۰ را نشان میدهند و تأیید کنندهی کیفیت بالای برازش مدل هستند. شاخص برازش تطبیقی (CFI) نیز با مقدار ۹۸۶/۰، نشاندهندهی برازش مطلوب مدل است.علاوه بر این، شاخصهای NFI و TLI به ترتیب با مقادیر ۹۶۵/۰ و ۹۸۱/۰، و همچنین شاخص IFI با مقدار ۹۶۸/۰، همگی بالای ۰۹۰/۰ قرار دارند که نشاندهندهی تأثیر مثبت این عوامل بر روی مدل است.در نهایت، شاخصهای PRATIO، PNFI و PCFI به ترتیب مقادیر ۴۰۲/۰، ۶۸۹/۰ و ۶۹۳/۰ را نشان میدهند که همگی در محدوده قابل قبول هستند.بهطور کلی، نتایج این جدول نشان میدهد که مدل ارائه شده از لحاظ آماری دارای برازش مناسبی است و میتواند به عنوان یک ابزار معتبر برای تحلیل عوامل مؤثر بر یادگیری مفاهیم درس ریاضی در دانشآموزان پایه پنجم و ششم مورد استفاده قرار گیرد.
نتیجه گیری
شرط درونی یادگیری درس ریاضی در دانش آموزان، توسعه میدان یادگیری مفاهیم ریاضی برای آنهاست. براساس یافته های تحقیق، یکی از عوامل مؤثر بر توسعه میدان یادگیری مفاهیم درس ریاضی برای دانش آموزان پایه پنجم و ششم دوره ابتدایی،یادگیری فناورانه است که در اولویت اول قرار گرفته است.نتایج تحقیق با مطالعات(سیووکباس، و کایسر،2020) همسویی داشته است. یکی از عوامل مؤثر بر توسعه میدان یادگیری مفاهیم درس ریاضی برای دانش آموزان پایه پنجم و ششم دوره ابتدایی، یادگیری مبتنی بر بازدید است که در اولویت دوم قرار گرفته است. نتایج تحقیق با مطالعات (یولیانتو،و همکاران،2020؛ عمان، و همکاران،2019) همسویی داشته است. یکی از عوامل مؤثر بر توسعه میدان یادگیری مفاهیم درس ریاضی برای دانش آموزان پایه پنجم و ششم دوره ابتدایی، یادگیری مبتنی بر همکاری گروهی است که در اولویت سوم قرار گرفته است. نتایج تحقیق با مطالعات(واحدی، ملک زاده، پیری،1397؛ قربان زاده،1399؛رایزوس، و همکاران،2021) همسویی داشته است. یکی از عوامل مؤثر بر توسعه میدان یادگیری مفاهیم درس ریاضی برای دانش آموزان پایه پنجم و ششم دوره ابتدایی، یادگیری مبتنی بر شبیه سازی است که در اولویت چهارم قرار گرفته است.نتایج تحقیق با مطالعه (قبادی، و همکاران،1400؛ شورز، لیسمان، و کروسبرگن،2020) همسویی داشته است.یکی از عوامل مؤثر بر توسعه میدان یادگیری مفاهیم درس ریاضی برای دانش آموزان پایه پنجم و ششم دوره ابتدایی، یادگیری مبتنی بر تغییرپذیری است که در اولویت پنجم قرار گرفته است.نتایج تحقیق با مطالعات(شیخ، و خطیری،1399؛لو، و هیو،2020؛ پوردایی، سودایراتی، وسوپارتا،2019) همسویی داشته است.
از جمله عوامل دیگر مؤثر بر توسعه میدان یادگیری مفاهیم درس ریاضی برای دانش آموزان پایه پنجم و ششم دوره ابتدایی، یادگیری مبتنی بر معکوس است که در اولویت هفتم قرار گرفته است.نتایج تحقیق با مطالعات (غلامی، زارع، فلاح،1401؛ مرتضوی زاده و عزیزی محمودآباد،1400؛رایزوس،و همکاران،2023) همسویی داشته است. یکی از عوامل مؤثر بر توسعه میدان یادگیری مفاهیم درس ریاضی برای دانش آموزان پایه پنجم و ششم دوره ابتدایی، یادگیری مبتنی بر طبیعت است که در اولویت هفتم قرار گرفته است. نتایج تحقیق با مطالعات(آلیبراهیم،حسان،سلیمان،2023؛ پوتری، و همکاران،2020؛ چانگ، لی، و کوئای،2017) همسویی داشته است.
پیشنهادهای تحقیق
با توجه به یافته ها و نتایج تحقیق همانطور که به عوامل مؤثر بر توسعه میدان یادگیری مفاهیم درس ریاضی برای دانش آموزان پایه پنجم و ششم دوره ابتدایی اشاره گردید، پیشنهاد میگردد برای توسعه میدان یادگیری مفاهیم درس ریاضی برای دانش آموزان پایه پنجم و ششم دوره ابتدایی، از یادگیری به شیوه فناورانه، یادگیری مبتنی بر بازدید، یادگیری مبتنی بر همکاری گروهی، یادگیری مبتنی بر شبیه سازی استفاده گردد.
[1].Denabal
[2] . Ramadlani, & Wibisono
[3] . Alqarni
[4] . Hilton, Larsen, Wiley, & Fischer
[5] .Zydney, J. M., Warner, Z., & Angelone.
[6] . Starkey, Leggett, Anslow
[7] . Waxman, Padrón, & Keese
[8] . Park, etal
[9] . Attard, etal
[10] . Alibraheim, Hassan, & Soliman
[11] . Rizos etal
[12] . Nutov
[13] . Lo, & Hew
