نوع مقاله : مقاله پژوهشی
مقدمه
با اینکه راه اندازی شبکه شاد با هدف استمرار آموزش و یاددهی-یادگیری برای دانش آموزان صورت پذیرفته است و در این راستا شکلی از فرایندهای یادگیری را فراهم کرده است ولی مشکلات متعددی را در اجرای فرایندهای یادگیری برای طرفین یادگیری بویژه معلمان دارد. معلمان برای آموزش مجازی در شبکه شاد از توانایی های لازم که تکاپوی یادگیری اثربخش دانش آموزان را بکند،برخوردار نیستند. باید دانست آنچه که عموماً دانش آموزان را جذب فضای یادگیری مجازی از جمله شبکه شاد می کند، کیفیت تدریس معلم است. کیفیت و بهبود تدریس معلمان نیازمند توانمندسازی آنهاست.در چنین حالتی می توانند در فرایندهای یادگیری مجازی مشارکتی فعال و کارآمد داشته باشند به گونه ای که پاسخگوی نیازهای دانش آموزان باشند. منظور از توانمندسازی معلمان، فراهم سازی کلیه استلزاماتی است که معلمان را قادر می سازد دربسترسامانه پیام رسان شاد به نحو مؤثری برای دانش آموزان به فعالیت های یاددهی-یادگیری اقدام کنند و آنها را بیش از پیش درگیر موضوعات یادگیری نمایند.
مطالعات حمیدی و سعادتی(1394)معلمان برای شکوفاسازی نسل آتی کشور نیاز به توانمندسازی دارند.دانش آموزان به اندازه ای که از فرایندهای یاددهی-یادگیری معلم لذت می برند و تدریس معلم برای آنها مسرت بخش است، جذب می شوند و در حالتی که از فضای یادگیری و تدرس معلم لذتی نبرند،بیشتر به دنیال ترک فضای یادگیری بوده و یا در چنین فضایی منفعل هستند و هیچ فعالیت اثربخشی ندارند(پالوف[1]،2013).بنابه مطالعات(پروسرپیو و گایویا[2]،2007) درک مشکلات فنی سامانه پیام رسان شاد از سوی معلمان، منجر به بهبود فرایندهای یاددهی-یادگیری می شود.بر اساس یافته های ی کلکر و لودمن(1995)معلمان برای گرفتن نقش های جدید (مشارکت در تصمیم سازی باید جدیت و تالش بیشتری را تقبل نمایند. این در حالی است که بیش از پیش معلمان از نقش های جدید خود و نیز اهداف آموزشی در فرایندهای یادگیری آگاهی یابند.بنابه مطالعات(حسین پور و نوروزی،1388)فراهم سازی بستر سازمانی و محیطی که برای معلمان پدید می آید،ادراک آنها برای ارتقاء رشد حرفه ای بهبود می یابد.به نقل از(بارت[3]،2010) برنامههایی در دسترس معلمان قرار داده شده است که از طریق آنها نحوه آموزش، کلاسداری و دریافت بازخورد و به معلمان آموزش داده خواهد شد و آنها را برای تدریس در فضای مجازی توانمند خواهد کرد.به نقل از برایمن، گریسلی، نایسمیت، و سونتانتو[4](2008) میگویند که اگر سازمان ها خواستار ارتقای عملکرد خود هستند، باید گروه های توانمند شده ای را در اختیار داشته باشند. بنابه مطالعات(کریستیاناکیس[5]،2011) معلمان باید همواره از مشارکت والدین در یادگیری مؤثر دانش آموزان بهره مند شوند.مطالعات(رستمی،1393) نشان داد، بین توانایی های معلمان و والدین با پیشرفت تحصیلی دانش آموزان رابطه معناداری وجود دارد.بنابه مطالعات(نقش،قاسم زاده، افضلی،1396)توانمندسازی معلمان در بهره گیری اولیای دانش آموزان به عنوان دستیار آموزشی در بهبود فرایندهای یادگیری از طریق پیام رسان شاد مؤثر است. بنابه مطالعات(فورنیر و کوپ[6]،2010)یادگیری صرفاً پذیرش غیرفعال اطلاعات جدید نیست و نباید فقط به کلاسهای رسمی و مؤسسات آموزشی محدود شود. در حال حاضر فن آوری ها امکان ایجاد یادگیری آزاد و توزیع یافته را فراهم کرده اند ، و دسترسی به همه مواد و محتوای آموزشی بطور آزاد و بدون هیچ محدودیتی از طریق آنها ممکن پذیر شده است که این به نوبه خود ،منجر به شیوه های جدیدی از نگاه به آموزش از یکسو و گرایش به یادگیری اجتماعی، یادگیری شخصی و دور در گسترده شبکه های مجازی شده است.مسئله اصلی تحقیق حاضر عبارت است ازاینکه مدل پارادیمی توانمندسازی معلمان مدارس دوره ابتدایی به منظور بهبود فرایندهای یادگیری از طریق پیام رسان شاد چگونه است؟
پیشینه تحقیق
مطالعه فضلی و زدان پناه(1399) با عنوان«بررسی میزان اثربخشی شیوههای آموزش در دوران قرنطینه اجباری شیوع کرونا» نشان داد، پنج راه ارتباطی بین آموزش و پرورش و دانشآموزان که شامل حضور، شبکه شاد، تلویزیون، رادیو و بستههای خودآموز بهاری بودند، به عنوان راههای ارتباطی اثربخش در دوران قرنطینه اجباری شیوع کرونا مورد استفاده و تأئید قرار گرفت. بر اساس دادههای حاصل از این آزمون، راه ارتباطی حضوری با کسب ضریب 94/3، رتبه اول و عنوان اثربخشترین راه ارتباطی را کسب نمود. راه ارتباطی شبکه اجتماعی دانشآموزی (شاد) نیز با کسب ضریب 95/2، رتبه دوم اثربخشترین راه ارتباطی را کسب نمود. راه ارتباطی تلویزیون نیز با کسب ضریب 89/2، رتبه سوم؛ بسته خودآموز بهاری با کسب رتبه 78/2 رتبه چهارم و در نهایت راه ارتباطی رادیو با کسب ضریب 66/2 رتبه پنجم را کسب نمود. بنابه مطالعه پورباغبان، محمودی، فتحی آذر و کوهستانی(1399) با عنوان«الگوی برنامه درسی مبتنی بر واقعیت مجازی در درس علوم» برنامه درسی مبتنی بر واقعیت مجازی در درس علوم، برنامه ای دانش آموز محور است که نقش ها و مسئولیت های متفاوتی را برای فراگیر، مدرس و دانش، ایجاد می کند. مطالعه صمدی، رشیدی و شهرکی(1399) با عنوان«ارائه الگوی توانمندسازی معلمان استان آذربایجان غربی بر مبنای الگوی ایرانی اسلامی سند تحول بنیادین آموزش و پرورش»نشان داد، در مدل تدوین شده 6عامل اصلی و20 مولفه شامل تحول خواهی شامل:(شناخت محیط،سلامت سازمانی،مسئولیت پذیری)بهسازی شامل مهارت افزایی،توسعه مدیریت مشارکتی، نظارت و ارزیابی) فراهم آوردن زمینه یادگیری شامل(اشاعه فرهنگ یادگیری،تأمین تجهیزات آموزشی،تأمین امکانات مالی) عوامل فردی سازمانی شامل)شخصیتی،سازمانی، انگیزشی) متعالی سازی شامل(تقویت شان حاکمیتی نظام آموزشی، توسعه ارتباطات سازمانی، تربیت اعتقادی، تأکید بر علمی گرایی)توانمندسازی شامل (معناگرایی،مؤثربودن،خودکارآمدی،احساس شایستگی) است.مطالعه افروزی (1397) با عنوان« انواع شیوه های نوین یادگیری در روش تدریس فعال » نشان داد، عدم استفاده از روش های نوین تدریس ، یکی از مشکلات مهم نظام آموزش و پرورش در کشور ما می باشد. برای اینکه کیفیت آموزشی به سطح مطلوبی برسد ، باید در ابتدا معلمان عزیز با روش های نوین تدریس آشنا گردند.در برخی انواع روشهای تدریس فعال ، ازجمله : یادگیری مشارکتی، بازی با پرسش ها ، یادگیری اکتشافی، مشارکت در آزمون سازی ...مورد بررسی قرار می گیرد. مطالعه عزیزی شمامی و همکاران(1396) نشان داد، نگرش به یادگیری الکترونیکی و خود تنظیمی تأثیر مثبت و معناداری بر پیشرفت تحصیلی دارند. بنابراین نگرش مثبت دانشجویان نسبت به یادگیری الکترونیکی به آنها کمک خواهد کرد تا فنون خودتنظیمی بیشتری را در یادگیری به کار گیرند و در نهایت پیشرفت و موفقیت بیشتری را بدست آورند. مطالعه اسکندری و وحدانی اسدی(1396) با عنوان«موانع هوشمندسازی و تأثیر آموزشهای مجازی ضمن خدمت بر میزان استفاده از آن و کیفیت فرایند یاددهی یادگیری در بین معلمان دوره ابتدایی» نشان داد،موانع بهکارگیری فاوا در ایران با دیگر نقاط جهان یکسان است. باورها و نگرشهای نادرست، فقدان دانش و مهارت، فقدان یا کمبود تجهیزات و زیرساخت، کیفیت پایین دورههای آموزشی و مهارتآموزی، فقدان اعتمادبهنفس معلمان، فقدان پشتیبانی، فقدان بودجه و فقدان زمان ازجمله موانع بود.مطالعه حمیدی و سعادتی(1394)باعنوان«تأثیر کارکردهای رهبری مدیران بر توانمندسازی معلمان»،نشان داد که توانمندسازی معلمان سرمایه های اجتماعی نظام آموزشی در هر کشوری محسوب می شوند،از اینرو توانمندسازی آنان زمینه شکوفایی نسل آتی کشور را تضمین می نماید.این امری است که با کارکردهای مدبرانه مدیران آموزشی در مدارس امکان پذیر می شود.نتایج این تحقیق نشان داد که بین کارکردهای رهبری مدیران و توانمندسازی معلمان همبستگی کانونی وجود دارد و توانمندسازی معلمان به وسیله کارکردهای رهبری مدیران تبیین می شود. صائمی و همکاران (1394)در تحقیق خود با عنوان «عوامل بازدارنده و راهبردهای بهکارگیری شبکهی اجتماعی برای تدریس و یادگیری موثر در آموزش»نتیجه گرفتند که مهمترین موانع به ترتیب اهمیت شامل نبود امکانات فنی مناسب، عدم زیرساختهای آموزشی و شناخت ناکافی اساتید میباشد.در مقابل مهمترین راهبردها شامل کسب مهارتهای فنی، برقراری تعامل پویا در تدریس و مهارتهای شناختی مرتبط با شبکهی اجتماعی میباشد. نتایج تحقیق ملکی آوارسین و حسین بگلو(1394) با عنوان«کاربرد فناوری های نوین آموزشی در فرایند یاددهی - یادگیری و مقایسه آن با روش تدریس سنتی در آموزش درس ریاضی پایه ی پنجم ابتدایی» نشان داد، بین عملکرد دو گروه آزمایش( گروهی که ارفناوری های نوین آموزشی برای آنها استفاده شد) و گروه کنترل(برای آنها از روش تدریس سنتی برای آنها استفاده شد) تفاوت معنی داری وجود دارد. بنابه نظر احدیان(1383) یادگیرنده هنگامی از آموزش بهره می گیرد که از طریق علاقه و شور و شوق خود با آن درگیر باشد. اگررسانه ها آموزشی درست انتخاب شده باشند، مفهوم را به شکلی که علاقه و انگیزش ایجاب می کند ارائه می دهند. نتایج تحقیق هاشمی و چاهوکی[7](2019)با عنوان« اثربخشی استفاده از الگوی یادگیری مبتنی بر پروژه یکپارچه، پیام رسان تلگرام ، و سرقت ادبی در نتایج یادگیری» نشان داد، سنجش کیفیت عملکر گروه بوسیله تحلیل رفتار کاربران نشان داد،استفاده از تلگرام، راهبردی کارآمد برای بهبود کیفیت کارهای گروهی است و کاربران برای بهره گیری از آن برای امور مختلف مشتاقانه عمل می کنند.
مطالعات (لاریلارد[8]،2010)نشان داد،دانش آموزان برای آموزش و یادگیری از شبکه های اجتماعی بیشتر از تلویزیون آموزشی، کتاب و سایر منابع آموزشی استقبال می کنند. مطالعه(سوتیکنو، هانداوانی، استیاوان، ریوادی، و سوبروتو[9]،2016) نشان داد، بهره گیری از شبکه های اجتماعی مثل واتس آپ و وایبر از کاربران بیشتری برخوردار است. سان و چن[10](2016)در پژوهشی تحت عنوان «آموزش آنلاین و راهکار موثر آن» به این نتایج دست یافتند:آموزش آنلاین موثر(کارآمد)به این موارد بستگی دارد:(1) محتوای درسی طراحی شده،تعامل انگیزش بین مربی و فراگیران،مربیان آماده و کاملاً ماهر(2) ایجاد حس اجتماعی یادگیری آنلاین و(3) پیشرفت سریع تکنولوژی (فناوری). کارامان[11] و همکاران(2013) در پژوهشی تحت عنوان دیدگاه شرکت کنندگان کلاس مجازی پیرامون فرایند کارآمد آموزش همزمان به این نتایج دست یافتند: جلسات کلاس مجازی باید بخوبی برنامهریزی شده و شامل فعالیتهای تعاملی علاوه بر پشتیبانی فنی مناسب باشد. تکنیکهای آموزشی که برای کلاسهای مجازی از اهمیت ویژهای برخوردار هستند، مشارکت فعال دانشآموزان، خلاصه نمودن مطالب، جلب توجه دانشآموزن و ارتباط بالا با زندگی واقعی را در نظر دارد.مطالعه(روبرتز[12]،2004) نشان داد،آنچه که موجب کارآمدی طرح درس مجازی[13] می شود، امکان در دسترس قرار دادن مجموعه ای از منابع درسی بصورت دیجیتالی است که موجب توسعه منابع در دسترس دانش آموزان می شود.
سؤالات تحقیق
1.ابعاد و مؤلفه های توانمندسازی معلمان مدارس دوره ابتدایی به منظور بهبود فرایندهای یادگیری از طریق پیام رسان شاد کدامند؟
2.مدل توانمندسازی معلمان مدارس دوره ابتدایی به منظور بهبود فرایندهای یادگیری از طریق پیام رسان شاد چگونه است؟
روش تحقیق
این تحقیق از نظر هدف کاربردی و از لحاظ روش، کیفی- نظریه داده بنیاد بوده است.محیط تحقیق شامل کلیه معلمان آموزش و پرورش شهر خرم آباد(1400-1401)است که در کارگاههای آموزشی تدریس از طریق شبکه شاد شرکت داشتند و تدریس خود را بطور کامل از طریق شبکه شاد انجام می دهند. شیوه نمونه گیری به روش نظری تا حد اشباع تا 21 نفر تداوم یافت. ملاکهای ورودی برای مصاحبه شوندگان عبارت بودند از:1.گذرانیدن کارگاههای آموزشی تدریس از طریق شبکه شاد 2. سابقه خدمت بالاتر از 15 سال 3.علاقه مند بودن برای شرکت در مصاحبه 4. دارای مدرک تحصیلی حداقل کارشناسی. به لحاظ جمعیت شناختی 39% از مصاحبه شوندگان مرد و 61% از آنها زن بودند. 68% از مصاحبه شوندگان دارای مدرک تحصیلی کارشناسی و 32% از آنها دارای مدرک تحصیلی بالاتر از کارشناسی بودند. 37% از مصاحبه شوندگان در گروه سنی 45-35، و63% از آنها در گروه سنی بالاتر از 45 سال بودند. ابزار تحقیق شامل مصاحبه غیرساختار یافته بوده است.هر مصاحبه بصورت مجازی و از طریق شبکه ایتا و ویس[14] صورت پذیرفت. کلیه داده های بدست آمده از مصاحبه شامل 191 کد بوده که براساس وارسی و تأیید نهایی دو نفر استاد خبره در نهایت تعدا 184 کُد برای تحلیل های بعدی مورد استفاده قرار گرفت.برای تأمین روایی کدهای استخراج شده از مصاحبه از تأییدیه دو نفر استاد خبره استفاده شد.برای تأمین اعتبار مصاحبه ها از روش سه سوسازی استفاده بعمل آمد.بدین ترتیب که اطلاعات بدست داده شده بر اساس زمان، مکان و مصاحبه شونده های مختلف انطباق سازی شد.
یافته ها
سؤال اول تحقیق
جدول 1. کُد گذاری باز و مؤلفههای مربوط به شرایط علّی توانمندسازی معلمان مدارس دوره ابتدایی به منظور بهبود فرایندهای یادگیری از طریق پیام رسان شاد
|
شرایط علّی |
کُدهای گزینشی |
کُدهای محوری |
کُدهای باز |
|
آشناسازی با چرخه یادگیری در مدل آموزش معکوس |
مشارکت دانش آموزان |
شرکت دادن دانش آموزان در انتخاب ابزارهای یادگیری، شرکت دادن دانش آموزان در انتحاب نحوه یادگیری، شرکت دادن دانش آموزان در انتخاب فعالیت های یادگیری، شرکت دادن دانش آموزان در انتخاب فضای یادگیری |
|
|
توجه به نیازهای فراگیران، توجه به علائق فراگیران، توجه به استعدادهای دانش آموزان، توجه به تجربیات دانش آموزان، توجه به آمادگی شناختی دانش آموزان، توجه به آمادگی عاطفی دانش آموزان، توجه به آمادگی روانی-حرکتی دانش آموزان، |
|||
|
در دسترس قرارداشتن نقشه فعالیت ها |
طراحی نقشه یادگیری، دردسترس فراردادن نقشه فعالیت های یادگیری،توضیح نقشه یادگیری ،بازنگری مستمر نقشه یادگیری ، بروز کردن نقشه فعالیت های یادگیری، |
||
|
آشناسازی با طراحی بازی های رایانه ای |
بازی های ماجراجویی، باری های اکشن، بازی های رزمی-مسابقه ای، بازی های شبیه سازی، نقش آفرینی،بازی های راهبردی، بازی های نمایشی، بازی های آموزشی، بازی های معمایی |
||
|
آشناسازی با طراحی بازی های رایانه ای |
بازی های انگیزشی |
بازی های درگیر کننده، بازی های تشویق کننده، بازی های علاقه ساز، بازی های هدفمند، بازی های پازلی |
|
|
بازی های توانشی |
بازی های خلاقیت ساز ،بازی های مهارتی، بازی های مشارکتی، بازی های تعاملی، بازی های حرکتی، بازی های جابجایی، بازی های جستجو گری، بازی های خودآزمایی، بازی های حل کردنی |
||
|
درگیر کردن کاربران در فرایندهای یادگیری |
درگیری علمی |
درگیر کردن ذهنی، درگیر کردن در مسئله، درگیر کردن در مطالعه، درگیر کردن در جستجوی منابع، درگیر کردن در بررسی راه حل ها،درگیری در یافتن نتیجه |
|
|
درگیری رفتاری |
برانگیختن تلاش بیشتر، برانگیختن فعالیت های یادگیری بیشتر، درگیری مشاهدات بیشتر، درگیری ثبت و تنظیم رویدادهای یادگیری بیشتر،درگیری در مسابقات |
||
|
درگیری روانشناختی |
درگیری ذهنی،درگیری عاطفی، برانگیختن علاقه، برانگیختن کنش های یادگیری، |
||
|
آشناسازی با وسایل و فناوری آموزشی |
تسهیل یادگیری |
تسهیل بخشیدن در درک و فهم، تسهیل بخشیدن در بکار گیری آموخته ها، تسهیل بخشیدن در تحلیل مطالب مورد یادگیری، تسهیل بخشیدن در ترکیب مطالب مورد یادگیری، تسهیل بخشیدن در ارزیابی مطالب مورد یادگیری |
|
|
بهبود عملکرد یادگیری |
اصلاح عملکرد یادگیری دانش آموزان، ارتقای عملکرد یادگیری دانش آموزان،بازنگری عملکرد یادگیری دانش آموزان،بازسازی عملکرد یادگیری |
||
|
آشناسازی با نحوه تولید محتوا |
طراحی محتوا |
تعیین اهداف یادگیری، طراحی شیوه های یادگیری، طراحی ابزارهای یادگیری، طراحی فعالیت های یادگیری، طراحی شیوه های ارزشیابی |
|
|
تولید محتوا |
تولید محتوا با توجه به توانمندسازی شناختی دانش آموزان، تولید محتوا با توجه به توانمندسازی عاطفی دانش آموزان، تولید محتوا با توجه به توانمندسازی مهارتی-حرکتی دانش آموزان |
||
|
اجرای محتوا |
کیفیت اجرای محتوا، ابعاد اجرای محتوا،سازه های محتوا، دلالت های اجرای محتوا |
||
|
|
آشناسایی با ابزارهای یادگیری الکترونیکی |
فضای ابری |
نحوه بارگذاری اطلاعات در فضای ابری، نحوه استفاده از اطلاعات در فضای ابری، نحوه به اشتراک گذاری داده ها در فضای ابری، |
|
وبینار |
بارگذاری محتوای متنی در وبینار، بارگذاری محتوای تصویری در وبینار، ارائه درس در وبینار، برقراری تعامل در وبینار، بحث کردن در وبینار |
||
|
درس گفتار |
اهداف درس گفتار، شکل درس گفتار، چارچوب درس گفتار، محتوای درس گفتار، کیفیت درس گفتار، دلالت های درس گفتار، |
||
|
فیلم آموزشی |
تهیه فیلم آموزشی،کیفیت فیلم آموزشی،اهداف فیلم آموزشی، محتوای فیلم آموزشی |
||
|
|
آشناسایی با شیوه های یادگیری الکترونیکی |
همزمان |
یادگیری چهره به چهره، یادگیری آنلاین، یادگیری همزمان، یادگیری از طریق تعامل مستقیم، |
|
غیرهمزمان |
یادگیری آفلاین، یادگیری غیر همزمان، یادگیری از طریق تعامل غیر مستقیم |
براساس جدول 1، شرایط علّی توانمندسازی معلمان مدارس دوره ابتدایی به منظور بهبود فرایندهای یادگیری از طریق پیام رسان شاد مبتنی بر شرایط علّی مشتمل بر 7 کُد گزینشی آشناسازی با چرخه یادگیری در مدل آموزش معکوس (مشارکت دانش آموزان، فراگیر محوری در دسترس قرارداشتن نقشه فعالیت های های کلاسی، آشناسازی با طراحی بازی های رایانه ای)؛ آشناسازی با طراحی بازی های رایانه ای(بازی های انگیزشی، بازی های توانشی)؛ درگیر کردن کاربران در فرایندهای یادگیری(درگیری علمی، درگیری رفتاری، درگیری روانشناختی)؛ آشناسازی با وسایل و فناوری آموزشی(تسهیل یادگیی، بهبود عملکرد یادگیری)؛ آشناسازی با نحوه تولید محتوا(طراحی محتوا، تولید محتوا، اجرای محتوا)؛ آشناسایی با ابزارهای یادگیری الکترونیکی(فضای ابری، وبینار، درس گفتار، فیلم آموزشی)؛ آشناسایی با شیوه های یادگیری الکترونیکی(همزمان، غیر همزمان) بوده است.
جدول 2. کُد گذاری باز و مؤلفههای مربوط به شرایط زمینه ای توانمندسازی معلمان مدارس دوره ابتدایی به منظور بهبود فرایندهای یادگیری از طریق پیام رسان شاد
|
شرایط علّی |
کُدهای گزینشی |
کُدهای محوری |
کُدهای باز |
|
زمینه روانشناختی |
بهبود بینش |
بهبود بینش به فلسفه درس، بهبود بینش به دلالت های درس، بهبود بینش به نحوه تدریس، بهبود بینش به فرایندهای یاددهی-یادگیری، بهبود بینش به نحوه ارزشیابی |
|
|
بهبود نگرش |
توسعه علاقه مندی به تدریس،توسعه انگیزه های ارتباط طرفین یادگیری، توسعه زوایای دید به درس |
||
|
بهبود توانش |
مهارت آموزی آموزش مجازی، مهارت آموزی کار با نرم افزارهای آموزشی، ایجاد تسلط بر سامانه آموزش مجازی، مهارت آموزی نحوه آموزش آنلاین، مهارت آموزی نحوه آموزش آفلاین |
||
|
زمینه توسعه فعالیت آموزشی الکترونیکی |
آموزش امکانات سخت افزاری |
فراهم سازی بستر یاددهی-یادگیری الکترونیکی، بهره گیری از پهنای باند متناسب ، |
|
|
آموزش امکانات نرم افزاری |
فشرده سازی فایل های آموزشی و بارگذاری آن، آموزش نحوه نصب نرم افزارهای آموزشی |
براساس جدول 2، شرایط زمینه ای توانمندسازی معلمان مدارس دوره ابتدایی به منظور بهبود فرایندهای یادگیری از طریق پیام رسان شاد مشتمل بر دو کُد گزینشی زمینه روانشناختی( بهبود بینش، بهبود نگرش، بهبود توانش)؛ زمینه توسعه فعالیت آموزشی الکترونیکی(آموزش امکانات سخت افزاری، آموزش امکانات نرم افزاری) بوده است.
جدول 3. کُد گذاری باز و مؤلفههای شرایط راهبردی توانمندسازی معلمان مدارس در سامانه پیام رسان شاد
|
شرایط راهبردی |
کُدهای گزینشی |
کُدهای محوری |
کُدهای باز |
|
رتبه بندی معلمان بر اساس داشتن فعالیت های یاددهی-یادگیری الکترونیکی |
رتبه بندی براساس فرایندهای آموزشی
|
بهره گیری از شیوه های یادگیری متنوع،استفاده از طرح درس کارآمد، نحوه بودجه بندی مراحل یادگیری،نحوه اجرای فرایند یادگیری، کیفیت فرایند یادگیری، کمیت فرایند یادگیری،شکل فرایند یادگیری، گستردگی فرایند یادگیری، ابعاد فرایند یادگیری |
|
|
رتبه بندی بر اساس بروندادهای آموزشی |
سواد علمی ادراک شده دانش آموزان، سواد اجتماعی ادراک شده دانش آموزان، سواد اقتصادی ادراک شده دانش آموزان، سواد فرهنگی ادراک شده دانش آموزان، سواد شغلی ادراک شده دانش آموزان، تغییرات رفتاری دانش آموزان، تغییر نگرش دانش آموزان، تغییربینش دانش آموزان، توانمندشدن دانش آموزان |
||
|
رتبه بندی معلمان بر اساس تولید محتوای یادگیری الکترونیکی
|
تولید محتوای متنی |
شکل محتوای متنی،اهداف تولید محتوای متنی،روشهای تولید محتوای متنی،شمولیت محتوای متنی،دلالت های تولید محتوای متنی، تأثیر محتوای متنی |
|
|
تولید محتوای صوتی |
شکل محتوای صوتی،اهداف تولید محتوای صوتی،روشهای تولید محتوایصوتی،شمولیت محتوای صوتی ،دلالت های تولید محتوای صوتی، تأثیر محتوای صوتی |
||
|
محتوای تصویری |
شکل محتوای تصویری،اهداف تولید محتوای تصویری،روشهای تولید محتوای تصویری،شمولیت محتوای تصویری،دلالت های تولید محتوای تصویری، تأثیر محتوای تصویری |
||
|
رتبه بندی معلمان بر اساس بهره گیری از ابزارهای یادگیری الکترونیکی
|
تخته سیاه الکترونیکی |
نحوه استفاده از تخته سیاه الکترونیکی، کیفیت استفاده از تخته سیاه الکترونیکی، هدف از استفاده از تخته سیاه الکترونیکی |
|
|
نرم افزار ویرایش تصویر |
توانایی نصب و راه اندازی نرم افزار ویرایش تصویر، استفاده ازنرم افزار ویرایش تصویر،کیفیت استفاده از نرم افزار ویرایش تصویر،تسلط نرم افزار ویرایش تصویر،شیوه بهره گیری از نرم افزار ویرایش تصویر |
||
|
نرم افزار ساخت عکس |
توانایی نصب و راه اندازی نرم افزار ویرایش عکس، استفاده ازنرم افزار ویرایش عکس،کیفیت استفاده ازنرم افزار ویرایش عکس،تسلط نرم افزار ویرایش عکس،شیوه بهره گیری از نرم افزار ویرایش عکس |
||
|
متن نگار |
توانایی نصب و راه اندازی نرم افزار متن نگار، استفاده ازنرم افزار متن نگار،کیفیت استفاده از متن نگار،تسلط بر نرم افزار متن نگار ،شیوه بهره گیری از نرم افزار متن نگار |
||
|
نرم افزار ساخت و ویرایش ویدئو |
توانایی نصب و راه اندازی نرم افزار ساخت و ویرایش ویدئو ، استفاده ازنرم افزار ساخت و ویرایش ویدئو ،کیفیت استفاده از ساخت و ویرایش ویدئو ،تسلط بر نرم افزار ساخت و ویرایش ویدئو ،شیوه بهره گیری از نرم افزار ساخت و ویرایش ویدئو |
براساس جدول 3، شرایط راهبردی توانمندسازی معلمان مدارس در سامانه پیام رسان شاد مشتمل بر سه کُد گزینشی رتبه بندی معلمان بر اساس داشتن فعالیت های یاددهی-یادگیری الکترونیکی(رتبه بندی براساس فرایندهای آموزشی،رتبه بندی بر اساس بروندادهای آموزشی)؛رتبه بندی معلمان بر اساس تولید محتوای یادگیری الکترونیکی(تولید محتوای متنی، تولید محتوای صوتی، تولید محتوای تصویری)؛رتبه بندی معلمان بر اساس بهره گیری از ابزارهای یادگیری الکترونیکی(نرم افزار ویرایش تصویر،نرم افزار ساخت عکس،متن نگار،نرم افزار ساخت و ویرایش ویدئو) بوده است.
جدول 4. کُد گذاری باز و مؤلفههای شرایط مداخله ای توانمندسازی معلمان مدارس دوره ابتدایی به منظور بهبود فرایندهای یادگیری از طریق پیام رسان
براساس جدول 4، شرایط مداخله ای توانمندسازی معلمان مدارس دوره ابتدایی به منظور بهبود فرایندهای یادگیری از طریق پیام رسان مشتمل بر سه کُد گزینشی عادت به تدریس سنتی(عادت به تدریس حضوری ، تدریس کلیشه ای)؛ بی انگیزگی تدریس به شیوه الکترونیکی( بی انگیزگی بدلیل سابقه زیاد، نداشتن دانش برای تدریس الکترونیکی)؛ ضعیف بودن امکانات دردسترس(محدودیت پهنای باند، قطع و وصل شدن نت) بوده است.
جدول 5. کُد گذاری باز و مؤلفههای پیامدهای توانمندسازی معلمان مدارس دوره ابتدایی به منظور بهبود فرایندهای یادگیری از طریق پیام رسان
|
پیامدهای توانمندسازی |
کُدهای محوری |
کُدهای باز |
|
|
بهبود کیفیت یادگیری |
بهبود درک و فهم |
درک اهداف یادگیری، درک شیوه های یادگیری، درک نحوه یادگیری، درک منابع یادگیری، درک شیوه ارزشیابی |
|
|
بهبود فرایند یادگیری |
بهبود نحوه استفاده از منابع، بهبود نحوه تعامل طرفین یادگیری، بهبود فعالیت های یادگیری |
||
|
بهبود میزان قبولی |
بهبود رضایت |
بهبود رضایت از ابزارهای یادگیری، بهبود رضایت از شیوه های یادگیری، رضایت از فعالیت های یادگیری، بهبود رضایت از نتایج یادگیری |
|
|
بهبود گذر از دوره |
بهبود گذر از دوره، بهبود میزان قبولی، کاهش افت تحصیلی، |
براساس جدول 5، پیامدهای توانمندسازی معلمان مدارس دوره ابتدایی به منظور بهبود فرایندهای یادگیری از طریق پیام رسان مشتمل بر دو کُد گزینشی بهبود کیفیت یادگیری (بهبود درک و فهم، بهبود فرایند یادگیری)؛ بهبود میزان قبولی(بهبود رضایت، بهبود گذر از دوره) بوده است.
سؤال دوم تحقیق
مدل پاردایمی توانمندسازی معلمان مدارس دوره ابتدایی به منظور بهبود فرایندهای یادگیری از طریق پیام رسان شاد چگونه است؟
شکل 1. مدل پاردایمی توانمندسازی معلمان مدارس دوره ابتدایی به منظور بهبود فرایندهای یادگیری از طریق پیام رسان شاد(منبع:یافته های تحقیق)

بحث و نتیجه گیری
افزایش تغییرات و گسترش فناوری های نوین چالش هایی را برای معلمان در جهت بهره گیری از آنها درفرایندهای یاددهی-یادگیری ایجاد کرده است که ضرورت به روزرسانی مداوم دانش و دانایی محوری را به ویژه در نظام تعلیم وتربیت، برای معلمان گوشزد می کند. هدف تحقیق حاضر؛ مدل پارادیمی توانمندسازی معلمان مدارس دوره ابتدایی به منظور بهبود فرایندهای یادگیری از طریق پیام رسان شاد بوده است.
براساس یافته های تحقیق، یکی از شرایط علّی توانمندسازی معلمان مدارس در سامانه پیام رسان شاد آشناسازی با چرخه یادگیری در مدل آموزش معکوس بوده است.نتایج تحقیق با مطالعات(فضلی و زدان پناه،1399؛ پورباغبان، محمودی، فتحی آذر و کوهستانی،1399؛ هالیلی،عبدالرازک و زین الدین ،2014؛ لای و ونگ ،2015؛ موهانتی و پریدا،2016؛ سوئدجاراود[15]،2020؛ آلتمیولر و لیندکوئیست ،2017)همسویی داشته است. مطالعات آنها نشان داد،برای بهره گیری از آموزش معکوس می توان از فرصت هایی از قبیل حضور در شبکه شاد، تلویزیون، رادیو و بستههای خودآموز بهره جست. برنامه های درسی معکوس مبتنی بر واقعیت مجازی نیز راهبردی به منظور توسعه تجربیات یادگیری دانش آموزان بصورت فردی است. آشناسازی معلمان با آموزش معکوس باعث افزایش انگیزه فراگیران، درس های خودمراقبتی و یادگیری در حد تسلط در دانش آموزان می شود. نیز همکاری و بازخورد سریع برای ارزیابی شکل دهی یادگیری را توسعه می دهد و مشکلات یادگیری را در محیط های فراگیر کاهش می دهد.
براساس یافته های تحقیق، یکی از شرایط علّی توانمندسازی معلمان مدارس در سامانه پیام رسان شاد، آشناسازی با طراحی بازی های رایانه ای بوده است.نتایج تحقیق با مطالعات(صمدی، رشیدی و شهرکی،1399؛ مالدونادو و همکاران،2017) همسویی داشته است. مطالعات آنها نشان داد، بر اساس سند تحول بنیادین آموزش و پرورش از طریق تأمین تجهیزات آموزشی باید تلاش شود که فرصت هایی برای تعالی سازی آموزش و غنی سازی یادگیری دانش آموزان فراهم ساخت. از اینرو آشناسازی معلمان با نحوه طراحی آموزشی مبتنی بر بازی می توان انگیزه یادگیری را در دانش آموزان بهبود بخشید.
براساس یافته های تحقیق، یکی از شرایط علّی توانمندسازی معلمان مدارس در سامانه پیام رسان شاد، درگیر کردن کاربران در فرایندهای یادگیری بوده است. نتایج تحقیق با مطالعات(افروزی،1397؛ لاریلارد،2016) همسویی داشته است. نتایج آنها نشان داد، آشناسازی معلمان با نحوه بهره گیری از شیوه های فعال یادگیری از قبیل یادگیری مشارکتی، بازی با پرسش ها، یادگیری اکتشافی منجر به درگیری یادگیری دانش آموزان بیشتر می گردد.
براساس یافته های تحقیق، یکی از شرایط علّی توانمندسازی معلمان مدارس در سامانه پیام رسان شاد، آشناسازی با وسایل و فناوری آموزشی بوده است.نتایج تحقیق با مطالعات(عزیزی شمامی و همکاران،1396؛ اسکندری و وحدانی اسدی،1396)همسویی داشته است.بنابه نتایج آنها بهره گیری از یادگیری الکترونیکی توسط معلمان منجر به خودتنظیمی بیشتری در یادگیری دانش آموزان می شود. البته این در حالی است که موانعی از قبیل باورها و نگرشهای نادرست، فقدان دانش و مهارت، فقدان یا کمبود تجهیزات و زیرساخت، کیفیت پایین دورههای آموزشی و مهارتآموزی، فقدان اعتمادبهنفس معلمان، فقدان پشتیبانی، فقدان بودجه برطرف شود.
براساس یافته های تحقیق، یکی از شرایط علّی توانمندسازی معلمان مدارس در سامانه پیام رسان شاد، آشناسازی با ابزارهای یادگیری الکترونیکی بوده است.نتایج تحقیقبا مطالعات(ملکی آوارسین و حسین بگلو،1392) همسویی داشته است.بنابه مطالعات آنها آشناسازی معلمان با نحوه استفاده از ابزارهای یادگیری منجر به توانمندسازی آنها می شود.
براساس یافته های تحقیق، یکی از شرایط علّی توانمندسازی معلمان مدارس در سامانه پیام رسان شاد، آشناسازی با شیوه های یادگیری الکترونیکی بوده است.نتایج تحقیق با مطالعات(کارامان و همکاران،2013؛ سوتیکنو، هانداوانی، استیاوان، ریوادی، و سوبروتو ،2016؛هاشمی و چاهوکی،2019) همسویی داشته است. نتایج آنها نشان داد که توانمندسازی معلمان برای فعالیت در سامانه های مجازی مستلزم آشناسازی آنها با شیوه های یادگیری الکترونیکی است. در چنین حالتی است که کیفیت یادگیری الکترونیکی بهبود می یابد. تکنیکهای آموزشی برای کلاسهای مجازی از اهمیت ویژهای برخوردار هستند،
براساس یافته های تحقیق، یکی از شرایط زمینه ای توانمندسازی معلمان مدارس در سامانه پیام رسان شاد، زمینه روانشناختی بوده است.نتایج تحقیق با مطالعات(احدیان،1383؛اسکندری،1386؛ کرافت،2008؛ کیم و پیج ،2013؛ ویرتانن، لرکانن، پوکیس و کورلاتی ،2014؛سان و چن،2016؛ داونز،2017) همسویی داشته است. بنابه مطالعات آنهاروابط معلم و دانشآموزان باید طوری باشد که نیازهای تعلق و وابستگی، دوست داشتن و دوست داشته شدن، به رسمیت شناخته شدن، ارزش داشتن، احترام و شکوفا شدن استعدادها برطرف شوند. این امر باعث رضایت و خشنودی دانشآموزان میشود و بر سعی و تلاش آنان میافزاید. توانمندسازی معلمان در آموزش الکترونیکی منجر به شور و نشاط یادگیری در دانش آموزان می شود.یادگیرنده هنگامی از آموزش بهره می گیرد که از طریق علاقه و شور و شوق خود با آن درگیر باشد. اگررسانه ها آموزشی درست انتخاب شده باشند، مفهوم را به شکلی که علاقه و انگیزش ایجاب می کند ارائه می دهند.
براساس یافته های تحقیق، یکی از شرایط راهبردی توانمندسازی معلمان مدارس در سامانه پیام رسان شاد، رتبه بندی معلمان بر اساس داشتن فعالیت های یاددهی-یادگیری الکترونیکی بوده است.نتایج تحقیق با مطالعات(روبرتز ،2004؛ سو و همکاران،2005) همسویی داشته است. نتایج آنها نشان داد، رتبه بندی معلمان باید نیز مبتنی بر فعالیت های الکترونیکی صورت پذیرد. در چنین حالتی باید ترجیحات فعالیت های آموزشی معلمان شناسایی شود و میزان تعاملات الکترونیکی معلمان با دانش آموزان برای یادگیری مشخص گردد. البته با زیرساخت های لازم برای توسعه فعالیت های یاددهی-یادگیری الکترونیکی معلمان فراهم شود وگرنه بازدارنده فعالیت های آموزشی الکترونیکی طرفین یادگیری می شود.
براساس یافته های تحقیق، یکی از شرایط راهبردی توانمندسازی معلمان مدارس در سامانه پیام رسان شاد، رتبه بندی معلمان مبتنی بر بهره گیری از ابزارهای یادگیری الکترونیکی بوده است.نتایج تحقیق با مطالعات(صائمی و همکاران،1394؛ همسویی داشته است. نتایج آنها نشان داد که تسلط معلمان بر بهره گیری از ابزارهای یادگیری الکترونیکی باید یکی از شاخص های رتبه بندی معلمان محسوب شود.
براساس یافته های تحقیق، یکی از شرایط راهبردی توانمندسازی معلمان مدارس در سامانه پیام رسان شاد، رتبه بندی معلمان مبتنی بر تولید محتوای یادگیری الکترونیکی بوده است.نتایج تحقیق با مطالعات(توتولو ،2007؛الهی و همکاران،2011) همسویی داشته است. بنابه مطالعات آنها یکی از راهبردهای توانمندسازی معلمان، رتبه بندی و ارزشیابی آنها براساس میزان تولید محتوای الکترونیکی توسط آنهاست. مادامی که در ارزشیابی معلمان، میزان فعالیت های الکترونیکی آنها در فرایندهای یاددهی-یادگیری لحاظ شود، انگیزه بیشتری برای یادگیری نحوه تولید محتوا در آنها بوجود می آید.
پیشنهادهای تحقیق
بر اساس یافته ها پیشنهاد می شود که نحوه استفاده از ابزارها و شیوه های یادگیری در سامانه پیام رسان شاد برای معلمان بیان شود.
براساس پیشنهاد می شود که معلمان با چرخه یادگیری در مدل آموزش معکوس آشنا شوند و نحوه فراهم کردن فرصت های یادگیری برای دانش آموزان برای آنها بیان شود.
بر اساس یافته ها پیشنهاد می شود که به منظور توانمندسازی معلمان مدارس دوره ابتدایی به منظور بهبود فرایندهای یادگیری از طریق پیام رسان شاد، بینش و نگرش معلمان در رابطه با سامانه های الکترونیکی بویژه سامانه پیام رسان شاد بهبود یابد.
براساس یافته ها،پیشنهاد می شود که برای بهبود فرایندهای یادگیری از طریق پیام رسان شاد، شرایطی برای معلمان فراهم شود که از شیوه های یادگیری متنوع برای دانش آموزان استفاده نمایند و در این راستا سواد آموزش الکترونیکی آنها بهبود یابد.
[1] . Palloff
[2] . Proserpio, & Gioia
[3] . Barrett
[4] . Bryman, Greasley, Naismith, & Soentanto
[5] .Christianakis
[6] . Fournier, & Kop
[7] . Hashemi, & Chahooki
[8] . Laurillard
[9] . Sutikno, Handayani, Stiawan, Riyadi, & Subroto
[10]- Sun & Chen
[11]- Karaman
[12] . Roberts
[13] . Online lesson plans
[14] .Voice
[15] . Soedjarwo