دنیای رسانه ­ها، جهانی بی­همتا در تاریخ انسانهاست ، جهانی پویا و غیر ایستایی، رسانه مسیری را طی می­کند که شاید قرنها انسانها ان را طی کرده­اند و پیوسته آنها  را بوجود آورده­اند لکن جهان رسانه­ای او را تجمعی و تراکمی به انسانها عرضه کرده است. او پرشتاب و با سرعتی همانند نور در حرکت است هر روز دیواری از دیوارهای زندگی ارتباطات را می­شکافت، ارزشها تازه و نو می­آفریند، دیروز از امروز، امروز را از فردا و فرداهای دیگر بکلی متمایز و جدا می­کند (هو[1]، 2018).

    برخی از صاحب­نظران بر این باورند که روند تغییر و تحولات مبتنی بر همگرایی تکنولوژیک و رسانه نمود یک انقلاب آموزشی را درآموزش و پرورش بسیاری از کشور­های پیشرفته نمایان ساخته است. بگونه­ای که نقش سواد رسانه­ای و اطلاعاتی ضمن تبدیل شدن به پیش نیازی ضروری برای بهره­برداری از فناوری اطلاعات و ارتباطات در آموزش و دسترسی عادلانه به اطلاعات و دانش، بویژه درتوانمندسازی افراد ، حیاتی و اساسی دیده شود. این روند  تحول در فناوریها همچنین اکثر نظام­های آموزشی کشورها را با این سوال مهم مواجه ساخته است که چگونه می­توانند فناوری­های نوین را با فرآیند یادگیری و تدریس به صورت یکپارچه در بیاورند، تا به کمیّت و کیفیت آن کمک کند(گنزالس و همکاران[2]، 2018).

    امروزه، در اغلب کشورهاى دنیا از جمله انگلستان، استرالیا، فنلاند، دانمارک، سوئد، فرانسه، آلمان، هلند، روسیه، کانادا، امریکا، آفریقاى جنوبی، مالزى و ژاپن، برنامه­درسی آموزش سواد رسانه‌ای در پایه­ هاى مختلف تحصیلى به صورت جدّى دنبال می­شود، همچنین  این مهم در قالب برنامه­درسی  مورد توجه بسیاری از نهادهای بین المللی، دولت‌ها و نهادهای مردمی فعال در حوزه آموزش سواد رسانه‌ای قرار گرفته است(هابز[3]، 2004: 48).  

کشورهای ژاپن وکانادا به عنوان پیشرو در برنامه­درسی سواد رسانه­ای تلاش‌های ارزنده‌ای را درگنجاندن این مهم  در داخل برنامه­درسى در مدارس­ خود با رویکرد توسعه و تحولِ توانایى مدیریت اطلاعات، توسعة توانایى خواندن و درک انتقادى اطلاعات، به منظور به کارگیرى رسانه و برقرارى ارتباط با آن و افزایش خلاقیت فرد، طراحى و در راستای ارتقاى مهارت­هاى فناورى اطلاعات و ارتباطات براى دانش­آموزان اجرا کرده و در حال اجرا هستند. همچنانکه در ژاپن سواد رسانه‌ای در حکم یک مادۀ درسی در میان مواد درسی دوره‌های تحصیلی راهنمایی تا مقطع دیپلم به رسمیت شناخته شده و حتی  برای بزرگسال­ها و مقاطع تحصیلی بالاتر نیز تدریس می­شود وکشورکانادا نیز به عنوان یکی از موفق­ترین الگوهای آموزش سواد رسانه­ای در جهان با تشکیل " انجمن آگاهی  رسانه­ای" انجمن‌های متعدد و فراوان آموزش سواد رسانه‌ای، اقدامات مؤثری در این زمینه انجام داده است(کاستا و همکاران[4]، 2018: 6).

    البته با ظهور فناوری، تعریف سوادآموزی نیزمتحول شده است. یونسکو در بیانیة رسمی خود به مناسبت"دهة سواد سازمان ملل متحد"(2012- 2003) برداشت جدیدی از سواد را عنوان کرد:  "باسواد به فردی گفته ­می­شود که از سواد عاطفی، ارتباطی، پرورشی، رایانه‌ای، رسانه‌ای و مالی درکنار هم و با هم بهره مند­  باشد "از همین رو تأکید برتکثر و چندگانگی سواد که به ویژه در دو دهه اخیر موافقان زیادی داشته، نشان دهنده این حقیقت است که امروزه دیگر نمی­توان سواد را جدا از ساختارهای اجتماعی، فرهنگی و نهادی در نظر گرفت(کیارسی و کیارسی، 1396: 19).

    جیمز پاتر از صاحبنظران سواد رسانه ­ای اعتقاد دارد "سواد رسانه ­ای را ­­می­توان مخاطب مناسب برای تجزیه و تحلیل و تفسیر پیام­ها و محتوای رسانه­ای مختلف، همراه با بهره­مندی از مهارت تفکر انتقادی دانست". پاتر در این تعریف برتفاوت مهم بین دو مفهوم "در معرض قرار گرفتن "و " توجه کردن" تمرکز دارد (پاتر و همکاران[5]، 2014: 123). هورتون نیز  (2007)  معتقد است" سواد رسانه‌ای را می­توان در دسترس، قابل تجزیه و تحلیل و تولید کننده ارتباط در شکل­های گوناگون رسانه و مصرف انتقادی محتوا دانست". در جمع بندی از تعاریف ارایه شده از سوی صاحبنظران و انجمن های مطالعاتی در این زمینه می­توان به مخرج مشترک این تعاریف ارایه شده از هدف برنامه ­درسی آموزش سواد رسانه ­ای انجمن آموزش سواد رسانه­ ای درآمریکا  اشاره داشت یعنی"کمک به دانش­آموزان در پرورش روحیه‌ی پرسشگری و تقویت مهارتهایی نظیر بیان و اظهار عقیده که دانش ­آموزان برای تبدیل شدن به متفکرانی نقاد، ارتباط ­گرایی اثرگذار و شهروندانی پویا در دنیای نوین به آنها نیاز دارند. " (هارت[6]، 2018).

    در کنار این مهم موضوع "برنامه­ درسی" نیز از اهمیت بیشتری برخوردار است همچنانکه صاحبنظران تعاریف مختلفی از "برنامه­درسی" ارائه داده اند، برخی  برنامه ­درسی را مجموعه­ای از وقایع آموزشی طراحی شده می دانند که برای تحقق نتایج آموزشی برای یک یا چند دانش آموز پیش بینی می­شود (آیزنر، 1994: 98، به نقل از اکلستون[7]، 2018). دوئل (1997) معتقد است که برنامه ­درسی، عمل تدریس را شکل می­دهد یا راهنمایی می­کند و نمی­تواند تحقق یابد، مگر این که از طریق اقدامات مربوط به تدریس انجام شود. تدریس همیشه درباره چیزی است بنابراین نمی­تواند از برنامه­ درسی جدا باشد و اقدامات مربوط به تدریس، خودش بکار بستن مفروضات و ماحصل برنامه‌های درسی است(هویت[8]، 2006: 2).

    بنابراین با پذیرش این تعاریف  برنامه ­درسی از دو جنبه قابل بحث است. یکی از جنبه­ نوع تلقی نسبت به ماهیت دانش برنامه­درسی است که برخی از صاحبنظران این حوزه ، برنامه­درسی را به عنوان یک نقشه برای تجارب یادگیری قلمداد می­کنند که یادگیرندگان با راهنمایی مـــدرسه با آن مواجــــه  می­شوند  که هدف آن فراهم کردن زمینه برای نظم بخشیدن و هدایت تجارب یادگیری است. در این معنا برنامه­درسی به عنوان نتیجه و پیامد برنامه­ریزی این برداشت از برنامه درسی در قالب یک طرح یا سند معرفی می­شود. برداشت دیگر، برنامه­درسی به عنوان اجرای عمل حرفه­ای به کمک برنامه­درسی مدنظر است. با توجه به این دو جنبه برنامه ­درسی رسمی آموزش و پرورش در هر جامعه‌ای باید پرورش دهنده ابعاد مختلف جسمانی، روانی، عاطفی عقلانی اخلاقی و اجتماعی دانش آموزان باشد(تن کیت و همکاران[9]، 2015: 990).

به هر روی برنامه ­درسی آموزش سواد رسانه‌ای دارای امتیازاتی برای مخاطبان بویژه در راهبردهای توانمندسازی دانش ­آموزان درکلاس درس داردکه به آنها مزیت­هایى می‌بخشد تا بتوانند فرد مؤثرى در جامعة رسانه‌ای خود باشند، و از این رو باید بتوانند: 1. تفاوت بین اَشکال مختلف رسانه را شناسایى و با آگاهى و شناخت کافى از انواع رسانه‌ها بهره مند شوند؛ 2. استفاده­کنندگانی متفکر در برخورد با رسانه­ها باشند؛ 3. مدیریت اطلاعات داشته باشند و براساس نیازهای اطلاعاتى به سراغ رسانه­ ها بروند، و تسلیم ابزارهاى چند رسانه‌ای قدرتمند فرهنگ رسانه‌ای جهانى نشوند؛ 4. درباره آنچه که می‌خوانند، می‌بینند و می‌شنوند سؤالات اساسى بپرسند و در نهایت 5. برخورد منتقدانه با محتواى رسانه‌ها داشته باشند (شیخ زاده و خسروانیان، 1395). بنابراین در دنیای ارتباطی و به شدت رقابتی امروز، سواد رسانه‌ای یکی از نیازهای اصلی هر انسان بویژه دانش ­آموزان و جامعه است.

    البته ارتقای سواد رسانه­ ای دانش­ آموزان نیازمند سیستم آموزشی منسجم است وبه اعتقاد صاحبنظران بهترین زمان برای پایه­گذاری مهارت­های تفکری و آموزش سواد رسانه‌ای، دوران پیش از مدرسه و دبستان است؛ چراکه  ذهن افراد کاملاً براساس قراردادهای اجتماعی بسته نشده وکودکان مخاطبان خاص رسانه‌ هستند. چرا که تاثیرپذیری کودکان و نوجوانان از محصولات رسانه ­ای به ساختار ناکامل شخصیت آن­ها، میزان نوسان­پذیری این ساختار، رفتار، نگرش، نحوه برقراری ارتباط و تعامل با خانواده، گروه همسالان، همکلاسی­ها، نوع و جذابیت رسانه، زمان، مکان، دفعات مواجهه با محصولات رسانه­ای، ساختار ظاهری و محتوایی این محصولات و عوامل بسیار دیگری وابسته است. بعبارتی رسانه در جامعه پذیرکردن نوجوانان نقش بسزایی دارد. (دلاورو همکاران، 1394). بنابراین برای رسیدن به این هدف ارتقای سواد رسانه‌ای کمک می­کند که چگونه پیام­های مورد نیاز خود را از میان حجم انبوه اطلاعات انتخاب کنند و در این میان دانش­آموزان به عنوان شهروندان آتی که از سواد رسانه‌ای برای تصمیم­گیری­های فردی و اجتماعی خود استفاده می­کنند، می­توانند موفق­تر عمل کنند. از این رو هر اندازه در جامعه­ای، افراد قدرت تجزیه و تحلیل پیام‌های رسانه‌ای و مفاهیم پنهان آن را داشته باشند، آن جامعه از توسعة انسانی بیشتری برخوردار خواهد بود.

    این درحالیست که پژوهش پیرامون آموزش و فناوری‌های آموزشی نیز نشان داده است که الگوهای سنّتی نقص­هایی دارند و باید با توجه به ابعاد بر ساختی، مشارکتی، عاطفی و اجتماعی، فرایندهای آموزشی را مورد بازبینی و بازاندیشی قرار داد. بنابراین توسعه یافتگی یک کشور تا اندازه بسیار زیادی تحت تأثیر وجود دستاوردهای تکنولوژیکی و آموزش استفاده بهینه آن قرار دارد. و لذا داشتن ادبیاتی جامع و منسجم در زمینه توسعه و نحوه استفاده از آن با تکیه بر آموزش سواد رسانه ­ای از نیازهای اساسی کشورهای در حال توسعه مانند ایران است.

    آلوین تافلر از پیشگامان جهانی تغییر و تحول، درکتاب"جابجایی قدرت" با اشاره به تحت تأثیر قرارگرفتن نهادهاى آموزش و پرورش از رویکردهاى جهانى، برهمسو بودن آن در روند تغییرات اجتماعى، سیاسى و اقتصادى در سطح ملى و بین المللى تاکید و نتیجه­گیری می­کند که در صورت همسو نشدن آموزش و پرورش با رویکردهاى جهانى، آموزش­هاى غیررسمى و فراملى جاى آن را خواهند گرفت (تافلر،1980:356)."میرز" نیز معتقد است در عصری که کتاب­­های درسی به سرعت کهنه می­شوند و نوآوری دایماً تجربه می­شود، اهداف نهایی وکلی تعلیم و تربیت هم ناگزیر باید تغییرکند. به عبارت دیگر روش­های سنتی تدریس و یادگیری، که درآن فراگیران نقش منفعل دارند و بر پرکردن ذهن از اطلاعات- بقول پائولو فریره اندیشمند برزیلی "آموزش انباشتی"- تکیه می‌شود، دیگر جوابگوی نیازهای تربیتی نسل حاضر و آینده نخواهد بود. برای تربیت صحیح فراگیران ضمن اینکه نیازمند رویکرد آزادانه، خلاقانه، نقادانه ودرگیر شدن علمی در مسایل است، باید به مهارت­های تفکر، جهت تصمیم­گیری مناسب و حل مسائل پیچیده جامعه، مجهز شوند (ور[10]، 2005: 69).

    از همین رو نهاد تعلیم و تربیت وظیفه دارد ضمن پاسخگویی به نیازهای جامعه و مطالبه اجتماعی، رسالت تربیتی خود را به درستی انجام دهد. یکی از این نیازها، برنامه­درسی آموزش سواد رسانه‌ای است که در سال­های اخیرآموزش و پرورش پس از تدوین "سند تحول بنیادین " و" سند برنامة درسی ملی " (1390)توجه خود را معطوف به آموزش سواد رسانه­ای کرده است.  سند تحول بنیادین آموزش و پرورش نیز با مهم خواندن نقش تربیتی رسانه‌ها، از تعامل اثر بخش با مراکز فرهنگی و اجتماعی و استفاده از ظرفیت رسانه‌ها نام برده است.در این سند، جایگاه و نقش نهاد رسانه، فناوری‌های ارتباطی و بهره­گیری هوشمندانه از آن و مواجهه فعال و آگاهانه برای پیشگیری و کنترل آثار و پیامدهای نامطلوب آن موارد مورد توجه قرار گرفته است(سند تحول 1390: 10). همچنانکه در اسناد مربوط به برنامه درسی هم، از سواد رسانه‌ای نام برده شده و به زمینه سازی برای مدیریت بهینه و ترویج و تعمیق سواد رسانه‌ای تاکید شده است. بعلاوه این سند به انطباق برنامه‌های درسی با نیازها و علایق دانش­آموزان، در چارچوب ساختار برنامه درسی در سه بخش الزامی، انتخابی و اختیاری تاکید دارد (سند تحول نظام تربیت رسمی و عمومی جمهوری اسلامی ایران،  1389: 36). البته برنامه­درسی سواد رسانه‌ای چه بصورت اجباری و چه در بخش تجویزی و اختیاری نیز پاسخی به نیازهای گوناگون و امکان یادگیری همیشگی با توجه به نقش رسانه­هاست و تحلیل و ارزیابی رسانه‌ای می­تواند در همین راستا، ارزیابی شود.

    در راستای موضوع پژوهش حاضر، بیگلو و همکاران[11] ( 2017) در پژوهشی، به این نتیجه رسیده­اند که تجزیه و تحلیل رسانه های اجتماعی می­تواند در رسیدن به اهداف یادگیری چندزبانه و دید انتقادی، موثر باشد. در پژوهشی دیگر با عنوان "تاثیر سواد رسانه ای بر یادگیری کودکان از فیلم ها و رسانه ها" توسط دیگارتن و همکاران[12] (2017) انجام شد به این نتیجه رسیدند که سواد رسانه­ای پیش­بینی کننده قابل توجهی در یادگیری رسانه­ها حتی در کنترل سایر عوامل مرتبط مانند هوش بوده است. جولس[13] (2015) نیز در مطالعه ­ای با عنوان " چگونه آموزش سواد رسانه­ای ، آموزش و یادگیری را اصلاح می کند؟"به این نتیجه رسید که با توجه به پیشروی و روند آموزش سنتی به سمت برنامه­درسی تکنولوژی محور، مربیان نیاز به روشها و منابع آموزشی و برنامه­درسی نوین دارند تا پیامدهای کارامد را ارائه دهد وبا آموزش سواد رسانه­ای، این جهش امکان پذیر می­شود و به امری ضروری برای تهیه و تدوین برنامه درسی در کلاس درس جهانی تبدیل می شود. در پژوهشی که توسط سیری (1395) با عنوان "آموزش سواد رسانه­ای در نظام آموزشی" و با هدف بررسی و تبیین ابعاد گوناگون نقش سواد رسانه­ای در توانمند­سازی افراد درجهت اعتبار سنجی، تجزیه وتحلیل تبلیغات و پیامهای رسانه­ای صورت گرفت نتایج پژوهش نشان داد که آموزش سواد رسانه‌ای چارچوب و روش آموزش جدیدی فراهم می‌کند که برای زندگی، کار و شهروندی در قرن 21 لازم است و راه را برای کسب مهارتهای لازم برای یادگیری دراز مدت فراهم می‌کند. نیازی و همکاران(1395) هم درپژوهشی با عنوان " تاثیر آموزش سواد رسانه ای مبتنی بر فناوری بر میزان آگاهی دانش آموزان " نشان دادند که آموزش سواد رسانه ای مبتنی بر فناوری اطلاعات و ارتباطات باعث افزایش میزان آگاهی دانش آموزان از سواد رسانه ای شده است و نتایج پژوهش نشانگر نقش مثبت استفاده از فناوری اطلاعات و ارتباطات در آموزش سواد رسانه ای و افزایش آگاهی در ارتباط با مولفه های اساسی سواد رسانه ای بود .

    از همین رو  با توجه به چنین شرایطی، چگونه می­توان زمینه­ های شناختی و انگیزشی را در دانش­آموزان ایجاد کرد تا بصورت سایبرنتیکی نسبت به محتوا و عملکرد رسانه­ها واکنش نشان دهند  و در مواجهه با آنها رویکرد مخاطب فعال داشته باشند. بی­تردید خروجی نظام­های آموزش سنتی و الگوی نظام آموزش پرورش بویژه در کشورمان -آموزش انباشتی-  با توجه به تحولاتی که در مقتضیات کنونی به مدد رسانه­ها شکل گرفته، فاقد مطلوبیت آموزش و تربیت دانش­آموزان با این مقتضیات است و دانش­آموزان کمتر مجهز به مهارت­های تفکر انتقادی در مواجهه با پیام­های منفی رسانه ای و به تعبیری  فاقد ظرفیت تحلیل و تفسیر درست از محتوای آنها هستند. بنابراین نهاد آموزش و تربیت دانش­آموزان مجهز به مهارت­های تفکر انتقادی بیش از هر چیز به اهمیت نهادی آموزش و پرورش درهرکشور بویژه همسو بودن آن باتغییر و تحولات سیاسی، اقتصادی و اجتماعی در سطح ملی و بین المللی ارتباط دارد. بنابراین  بهره­گیری از رسانه­ها در راستای آموزش و یادگیری جذاب در تجارب کشورهای مختلف به منظور پرورش دانش آموزانی منتقد، تاثیرگذاری و نفوذ رسانه و به عبارتی حاکمیت اشباع رسانه ­ای در جهان منجر به اتخاذ رویارویی آگاهانه و هوشمندانه از سوی نهاد آموزش و پرورش با مقوله سواد رسانه­ای است و بهره­گیری از برنامه درسی سواد رسانه­ای در نظام آموزش و پرورش در قالب رویکرد نهضت نرم افزاری امری اجتناب­ناپذیر است. و نهاد آموزش و پرورش باید ضمن پرورش علمی دانش­آموزان با برنامه­ ریزی دقیق برنامه­درسی آموزش سواد رسانه ­ای کودکان را مورد توجه قرار دهد  تا شناخت عمیقی آز آنچه در فضای مجازی می­گذرد پیدا نموده و قدرت تجزیه و تحلیل همراه با دید انتقادی به دست آوردند.

روش ­شناسی پژوهش

روش پژوهش: این پژوهش با روش سنتز پژوهشی کیفی انجام شده است. به منظور بررسی پیشینه پژوهش و جمع آوری داده­های متناسب با هدف پژوهش از منابع موجود در کتابخانه، پایان­نامه­ها، طرح­های پژوهشی و مقالات موجود در پایگاه­های اطلاعاتی استفاده شد.­ به همین منظور در بین پایگاههای اطلاعاتی،Magiran, ERIC, ProQuest,   Scopus, springer Irandoc, Science Direct, PubMed, به جستجو پرداخته شده است.

کلید واژگان مورد استفاده برای جستجو در پایگاه­های اطلاعاتی شامل برنامه­درسی، خط­ مشی­گذاری و سواد رسانه­ای بود. جستجو در منابع مختلف و جمع آوری داده­ها، در نهایت از میان 250 مورد پژوهش، تعداد 70 پژوهش داخلی (در سالهای 1390تا 1398 و پژوهش خارجی ( در سا لهای 2012 تا 2020، شناسایی و در نهایت از میان آنها تعداد 20 پژوهش که دارای بیش ترین هماهنگی و تناسب با هدف این پژوهش (خط مشی گذاری برنامه­درسی در راستای بهبود سواد رسانه­ای) داشت، جهت بررسی و تحلیل انتخاب شد .معیار ورود پژوهش­های انجام شده به این مطالعه متناسب بودن عنوان پژوهش­ها با اهداف پژوهش حاضر، قرار گرفتن پژوهش در  بازه زمانی مورد نظر و زبان پژوهش مورد نظر (فارسی و انگلیسی) بود.

همچنین تکراری بودن عنوان پژوهش­های صورت گرفته به عنوان معیار خروج لحاظ شد .پس از گردآوری داده ها، یافته­ها و نتایج پژوهش­ها به تفکیک استخراج و مورد تحلیل و بررسی قرار گرفت.

نتایج

در نهایت 30 مورد پژوهش شامل 10 پژوهش داخلی و  10 پژوهش خارجی به منظور تحلیل اثربخشی یادگیری الکترونیکی در آموزش علوم پزشکی به مطالعه حاضر وارد شد. در جدول 1 مشخصات پژوهش های بررسی شده در قالب نام پژوهشگر، سال انجام پژوهش، عنوان پژوهش، نوع و روش مطالعه و نتایج پژوهش ارائه شده است.

جدول 1. پژوهش­های یافت شده در روند سنتز پژوهی

مؤلفه ­های عنوان شده خط مشی­گذاری برنامه­درسی در راستای بهبود سواد رسانه­ای در ایران و کشورهای دیگر کدامند؟ مؤلفه­های خط مشی­گذاری برنامه­درسی در راستای بهبود سواد رسانه­ای با توجه به مرور مقالات ذکر شده، مولفه هایی که در تمام مقالات بطور اشتراکی مورد توجه قرار گرفته اند در جدول زیر عنوان شده است:

جدول 2- مولفه­ های مستخرجه شناسایی شده بعد از استفاده از پیشینه پژوهشها

بحث و نتیجه ­گیری

بدون تردید درعصرجامعه اطلاعاتی، تلاقی دوپدیده مهم "رسانه" و " تکنولوژی" روش­های یادگیری را درباره جهان پیرامون و رویدادهای آن به چالش کشیده است. همگرایی­ "رسانه" و " تکنولوژی" در قالب تعامل­گرایی فناوری اطلاعات به مثابه یک رویکرد نوین، علاوه بر نقش مکمل برای نظام­­آموزشی، به بهبود کیفیت تدریس، تنوع بخشیدن به شیوه ­های تدریس، آموزش مستمر و برخط، کوتاه کردن زمان آموزش و دوره تحصیل، توجه به استعدادهای فردی و.... منجر شده است. در این میان آموزش نیز، فارغ از نگاه سنّتی به معنای کسب دانش، به معنای فراگیری مهارت‌های لازم برای عضویت در جامعه، تولید دانش، رشد و تحول در قوای شناختی، معنا و مفهومی متفاوت از رویکرد سنتی پیدا کرده است. از ضرورت­های عصر جهانی شدن، نیاز به آموزش و پرورش در قرن بیست و یکم و تعلیم وتربیتی است که فراگیران را برای رویارویی با چالش­های زندگی در حال تغییر و غیر قابل پیش­بینی آماده سازد، یکی از مهمترین چالشهای عصر جهانی شدن در سطح کلان، نفوذ پذیری مرزها و انتشار بی حد و مرز پیامهای رسانهای در جوامع است و در سطح خرد نیز دیگر دیوارهای منازل چارچوب انحصاری و شخصی شهروندان محسوب نمیشوند بلکـه فضـایی بـرای نفـوذ امـ واج رسانه­ای هستند. در شرایط فوق، چگونه می­توان زمینه ­های شناختی و انگیزشی لازم را در شهروندان ایجاد کرد تا بـه صورت خود انگیخته نسبت به محتوا و عملکرد رسانه­ ها واکنش نشان دهند و در مواجهه خود با رسانه ­ها و محتوای آن از راه تحلیل و تعمق، معنا بخشند.

    در پژوهش حاضر به‌منظور شناخت بیشتر موضوع در زمینه خط مشی­گذاری برنامه­درسی سواد رسانه­ای  در نظام آموزشی کشور و کشورهای توسعه یافته، از روش سنتز پژوهی استفاده شد و مقاله­ های مرتبط داخلی و خارجی مورد بررسی قرار گرفت و در نهایت مولفه­ هایی که در اکثر مقالات مشترک بودند، مورد شناسایی قرار گرفتند. مولفه ­های شناسایی شده که در اکثر پژوهشها بطور مشترک بیان شده است، بر اساس یافته­های پژوهش شامل مولفه ­های صلاحیت حرفه ای، فناوری اطلاعات و حمایت سازمانی بودند. آنچه مسلم است ارتقای صلاحیت حرفه ای معلمان در تمام زمینه­ های آموزشی و بهبود مهارتهای ایشان در ارتقای سطح یادگیری در مدارس ابتدایی بسیار تاثیرگذار است. از طرف دیگر، در جهانی به سر می­بریم که داشتن سواد رسانه­ای برای هر شهروند بسیار ضروری است و تشخیص اخبار درست از نادرست کاری بس دشوار است. به همین دلیل معلمان وظیفه خطیری بر عهده دارند. ایشان باید بر اساس خط مشی های گذاشته شده در آموزش و همچنین، مهارتهای خود، به کمک سیستم آموزشی بیایند و آنرا ارتقا دهند. برای این کار باید از مقاطع ابتدایی شروع تحصیل آغاز کرد و ضمن خط مشی گذاری درست، اهداف کوتاه مدتی برای رسیدن به ارزشها تنظیم نمود. علاوه بر نقش معلم و حضور وی در عرصه یادگیری و یاددهی، باید خاطر نشان کرد که دنیای امروز، دنیای فناوری است و بدون آن نمی­توان به سواد رسانه­ای دست یافت. باید تجهیزات مدارس به روز باشد و دانش­آموزان بتوانند از حداقل امکانات فناورانه برخوردار باشند و معلمان براحتی به این زیر ساختها دسترسی داشته باشند. برقراری تمام این مولفه ­ها منوط به حمایت است. درصورتیکه حمایت سازمانی وجود نداشته باشد، نمی­توان امیدوار بود که مدارس و برنامه ­درسی به سطح یاددهی سواد رسانه ­ای می­رسند. بطور کلی، موفقیت برنامه‌های خط مشی­گذاری در برنامه ­درسی سواد رسانه­ای در گرو توجه به تمام ابعاد آموزشی است.